¿Imataq karqan EE.UU.-pa Chinawan qullqimanta maqanakuynin?

(Oriental Finance Magazine nisqapa oficial willakuyninmanta yapamanta qillqasqa, Yan Ansheng, Hong Kong Journal Media Association nisqapa vicepresidenten.)

2025 watamanta pacha, China-EE.UU. qhatuy maqanakuyqa aswan hatunyarqan, chaymantataqmi pukllayqa tarifakuna, tecnología, industria cadena nisqakunapi achka dimensional enfrentamiento nisqa tendenciata rikuchirqan. Iskaynin ladokunan sinchi ch’aqwayta qallarirqanku llalliq áreas nisqakunaq muyuriqninpi, semiconductores, mosoq energía nisqa antawakuna, chakra llank’ay ima. 2 ñiqin ayriway killapi 2025 p'unchawpi Hukllachasqa Amirika Suyukunap kamachiyninmi willarqan Chinap Hukllachasqa Amirika Suyukunaman apachisqa qhatukunaman "arancel recíproco" nisqa churananta, 34% impuesto nisqa. 2018 watamanta pacha 20% tarifawan kuskachasqa, tasa tributaria integral nisqa 54% nisqaman chayarqa. Chinaqa manan ancha allinchu. 4 ñiqin ayriway killapi Chinaqa utqaylla "34%manta 34%kama" nisqa arancel recíproco nisqa kamachiyta churarqan, 34% arancel nisqatam churarqan llapa Estados Unidosmanta hamuq qhatukunaman, chaypiqa chakra rurukuna, kallpa, awtukuna, huk llamk'aykunapas karqan. Chaypachallapitaqmi Chinaqa 16 entidad estadounidense nisqakunata churarun lista de control de exportaciones nisqapi, chaywanmi harkarun iskay kuti llamkayniyuq kaqkunata paykunaman apachiyta; hinaspapas 11 empresakunatan churarqan mana confiable entidadkunaq listanman, chaywanmi hark’arqan Chinawan hawa llaqtakunamanta apamuyta, hawa llaqtakunaman apachiytapas. Chaymantapas, China suyuqa 6 Estados Unidos empresakunaq chakra llank’aymanta rurukuna Chinaman apachinankupaq calificacionninkuta sayachirqan, hinallataqmi churarqan hawa llaqtakunaman apachiy controlkunata chawpi hinallataq llasa mana ancha rikusqa allpawan tupaq kaqkunata.

China-EE.UU. qhatuy maqanakuypa qhipa muyusqanmanta pacha, Chinap contramedidasninkuna aswan kallpayuq, aswan kallpayuq kasqanmanta rikunchik. Hinaptinqa, ¿pitaq tukukuypi China-EE.UU. qullqimanta maqanakuypi atipanqa? 2018 watamantapacha China-EE.UU.

¿Haykatataq Estados Unidos nacionta ruwan chay comercial guerra?

2018 watapi Trumppa kamachiynin, chaypacha Hukllachasqa Amirika Suyukunap umalliqnin, Chinawan qhatuy maqanakuyta qallarirqan, Biden kamachiy pachapi aswan sinchi maqanakuymi tukurqan. Ichaqa qanchis wata qhepamanmi Estados Unidos nacionqa manan suyasqanman hinachu mana hunt’arqanchu, aswanpas sinchitan chinkachirqan, sasachakuykunapin tarikurqan, q’ala wasankunatapas sut’incharqan. Estados Unidospa qhatuy maqanakuyninqa pisillatan China nacionta dañota ruwarqan, ichaqa kikin Estados Unidos nacionpa dañonqa aswan askharaqmi karqan Estados Unidos nacionmanta runakunaq yuyaykusqankumanta, chaymi sut’ita rikukun kay qatiq aspectokunapi.

Ñawpaqtaqa, Estados Unidos nacionmanta políticokunan mana hayk’aq rikusqanchis psicológico maqayta muchurqanku. Tukuy qhatuy maqanakuypi, Chinap hawa llaqtakunawan qhatuynin tukuyninpi allinchakurqa, nisunmantaq, aswan maqanakuy kaptinqa, aswan kallpayuqmi. Manataqmi qallariypi qhatuy maqanakuypa hawa llaqtakunaman apachiypi impaktunchu, Chinap hawa llaqtakunawan qhatuykunata takyachiy kamachiyqa ancha pisi pachallapim llamk'arqan. RCEP, Iniciativa Cinturón y Carretera nisqawan, BRICS nisqa suyukunawan ima, yanapanakuyta, t’inkinakuykunata kallpachaspa, Estados Unidoswan pisiyayninpi qhatuypi mana allin kayninta, hinallataqmi tukuy ñanta ñawpaqman puririrqan, hawa llaqtakunawan qhatuyqa watamanta wata wiñashan. Oficial willakuykunaqa qawachinmi Chinapa hawa llaqtakunaman apachisqanqa 2024 watapi 25 hunu hunu yuankunaman chayananta, chaynallataqmi qhatuypi sobrantenqa 1 hunu hunu hunu dolarkuna EE.UU. Kay qhatuy maqanakuypiqa, huk ladumanta, Estados Unidos runakunaqa Chinap hawa llaqtakunawan qhatuypi qullqi quyninpi posiciónninkuta usqhaylla pisiyachkaqta rikunku. Huk ladumantaq, Chinaq hawa llaqtakunawan qhatuynin wiñashaqta rikuspa, Estados Unidos nacionmanta políticokuna musphanku, psicológico llakikuypas, maqaypas mana hayk’aq rikusqanchis hina.

Iskay kaq, Estados Unidospi inflación nisqa tasa nisqa wichayman aysasqa, chaymi sasa uraykachiy, chaymi hatun dañota ruwarqan Estados Unidos llaqta runakunata. Trumppa, qatiqnin Bidenpa Chinap kuntranpi qhatuy maqanakuy qallarisqanqa, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi industrial sustitución nisqa mana kaptin. Estados Unidosqa sinchitan yanaparqan México, India, Vietnam, huk suyukunaq ruruchiyninta, ruwaytapas, Chinaq rurunkunata tikrananpaq, chay suyukunapi ruway industriaq hatun componentenkunaqa anchatan Chinaq cadena industrialninpa suministronmanta dependen. Chiqaptaqa, Estados Unidospa suyakuyninmi India, Vietnam, México suyukunapi hawa llaqtakunamanta apamusqa sustitución nisqamanta, sinchita pantasqa yupasqa. Chinap cadena industrialninqa manam anchatachu afectasqa karqan Estados Unidospa qhatuy maqanakuy qallarisqanwan. Aswanpas, Estados Unidospa churasqan arancelkuna directamente hinallataq indirectamente Chinamanta apamusqakunamantaqa, aswantaqa Estados Unidosmanta consumidorkunamanmi pasapun, chaymi huknin hatun razonman tukupun Estados Unidospi hatun inflación nisqa kananpaq. Trump kamachiy Chinawan qhatuy maqanakuyta qallarisqanmanta pacha, astawanqa COVID-19 unquy qallarisqanmanta pacha, Estados Unidospi qullqi mirachiyqa sapa kuti wicharichkan, tukuy imapas aswan chaninniyuqña. Estados Unidos gobierno sinchi contención nisqa ruwaykunata ruwaspapas, hatun tasas de interés nisqa hina, ichaqa manan hayk’aqpas tasa de inflación nisqa control nisqa meta nisqaman chayarqanchu. Estados Unidos llaqta runakunaqa sinchitan quejakushanku, Estados Unidos gobierno contra imaymana tumpasqankupas, abusasqankupas mana tukukuqmi. Kay ruwayqa manan suyasqachu Estados Unidos gobiernoqa.

Kimsa kaq, Estados Unidospa cadena industrialninpa pisi kallpa kayninmi rikurirun, chaymi fabricación industriapa pantayninkunapas aswan pisi kallpayarun. Hukllachasqa Amirika Suyukunap kamachiynin qhatuy maqanakuyta qallarinanpaq huk munayninqa karqan, llamk'aqkunata Hukllachasqa Amirika Suyukunaman kutiy, EE.UU. Ichaqa, contranpin pasaran. Estados Unidos nacionpa comercio guerra qallarisqanmanta yaqa qanchis wata pasasqanmanta qhawarispan, manan Estados Unidos nacionmanchu fabricación nisqa industria mana kutimunchu, aswanpas Estados Unidos nacionpa qallariy cadena industrialninpas ch’aqwasqañan kashan. Chay allin llamk'aq pachantinpi cadena industrial rakiy sistema qallariypi empresakuna Amerikamanta ruwasqa, ch'aqwasqa. Huk suministradorkuna tariyqa pacha hapiqmi, manataqmi chay cadena de suministro originalpa calidadninta hinaspa qullqipaq allin kaynintaqa aypayta atinchu. Astawanpis, chay guerra comercialpa apamusqan mana seguro kayninqa, achka empresas estadounidenses nisqakunatapas iskayrayachirqataqmi, qullqi churayta, mastariymanta ima tanteanankupaq, chaymi cadena industrial nisqapa unay pachapaq allin takyasqa wiñayninta afectarqa. Ejemplopaq, askha empresakuna Estados Unidos nacionmantan anchata confianku China nacionmanta apamusqankupi materia primakuna, partekuna, hukkunapas, huk ejemplota hina qhawarisun industria electrónica nisqamanta. China suyuqa achka iliktruniku k'itikunata aswan ruruchiqmi. Comercio guerraqa sasachanmi empresas estadounidenses nisqawan tupaq empresakuna allin takyasqa suministrota tarinankupaq, chaymi gastokunata yapan, chaynallataqmi producción nisqapa ñawpariyninta sasachan. Apple, huk rikch'anapaq, componentekuna suministro pisiyasqanwan tupan. Chay qhatuy maqanakuyqa hark’arqanmi Estados Unidospi llaqta ukhupi fabricaq empresakunaq hawa llaqtakunaman haykuyninta, chaymi aswanta sut’incharqan Estados Unidospi fabricaq industriaq ch’usaqyachisqa kayninta, qhatuy maqanakuypi.

Tawa kaq, Estados Unidosqa Chinawan rimanakuypi llapa negociacionninkunatan chinkachirqan, chaymi aswanta mana ruwaqman tukupun. China 2001 watapi OMC nisqaman hukllawakusqanmanta pacha, Hukllachasqa Amirika Suyukuna achka kutim China-EE.UU. Ichaqa ñawpaqpiqa Estados Unidospa sancionkunaqa kallpawanmi karqa ichaqa manam allinchu karqa, chiqap sancionkunapas pisillam karqa, chaynallataqmi Estados Unidospa Chinamanta allinninkunaqa hatun karqa. Ichaqa 2018 watapi, Trump kamachiyqa Estados Unidospa kamachiyninpa higo raphinta llapanta llik'irqan, mana hayk'aq rikusqa sinchi qhatuy ñit'iykunatataq Chinaman hap'irqan, Chinap industrian wiñayninta qhatuywan hark'ayta munaspa. Qhatuy awqanakuy qhipamanta, Trump kamachiypas, qatiqnin Biden kamachiypas, Chinap kuntranpi tecnologia maqanakuyta, qullqi awqanakuytapas qallarirqan, chaymantataqmi Chinap tecnologia empresakunata tukuy pachantinpi qatiparqan, hark'arqanpas. Kunankamaqa, Estados Unidospa Chinawan contranpi estrategia de contención nisqa ruwasqanqa mana escrupuloyuqmi nispam nichwan, chaymi trumpetakunata pukllarqaku. Manañam negociacionpa chip puchunchu. Tukuyninpiqa, Estados Unidospa Chinap contranpi ataque, daño ruwaylla ruway atisqanqa, llaqtapa yuyayninta qhillichay, supaychay ima, ichaqa hukmanta hukmanta allichasqataqmi Chinapa mana visayuq kamachikuyninwan. Kunanqa, qanchis wata masña qhatuy maqanakuykunamanta, tecnologiamanta maqanakuykunamanta, qullqimanta maqanakuykunamanta, llaqtap yuyayninmanta maqanakuykunamantawan, Estados Unidos suyu kamachiqmi qunqayllamanta tarirun Chinawan tupaspa proactivomanta mana ima ruway atiqman tukupusqanmanta.

¿Hayka impactoyuqtaq tecnologia guerra Estados Unidospi?

2018 watapi, Hukllachasqa Amirika Suyukunap kamachiynin Chinawan qhatuy maqanakuyta qallariptin, chaylla tecnologia maqanakuyta qallarirqan, yanapaqninkunawan hukllanakuspa Chinap tecnologia empresakunata pachantinpi hark'arqan. Estados Unidospa Chinawan tecnologia maqanakuy qallarisqanqa soqta wata masñan karqan, sapa kutitaqmi yapakushan, ichaqa Chinaq tecnologico wiñayninpa ritmonqa manan sayanchu, aswanpas aswan usqhayllan aswan usqhaylla yapakushan. Aswanpas Estados Unidospa kikin tecnología nisqa wiñayninqa anchatan afectasqa.

Ñawpaqtaqa, Estados Unidospa ventaja tecnológica nisqa pisiyachisqañam. Hukllachasqa Amirika Suyukunap Chinap hark'ayninpa rurasqanraykum, iskaynintin mama llaqtakunaqa manam cienciapi, tecnologiapipas rimanakuyta atinkuchu. Hukninpiqa, China suyupa kamachikuyninpa, empresakunapa musuqyachiy atiyninta, empresario nisqatapas kallpancharqa, chaynallataqmi Chinapa tecnologico musuqyachiyninpi tukuy imapi hatun llamkaykunata ruwarqa. Huk ladumantaq, Estados Unidosqa chinkachisqa kashan China nacionpa usqhaylla tecnologiapi ñawparisqanwan. 20 wata ñawpaqtaqa Estados Unidosqa yaqa llapan tecnologico ventajayoqmi karqan Chinamantaqa, kunanmi ichaqa Chinaqa usqhaylla Estados Unidosta hap’irqan, aswan askhataqmi tecnologico mosoqyachiykunapipas. Kunan pacha, mana huk pisi hatun gama esporádico campokuna, Estados Unidos allinninkunata waqaychan, yaqa llapan huk aspectokuna watasqa kanku China tecnologíawan. Estados Unidosqa manan Chinawan tupachiyta atinchu, imaynan hatun kallpayoq ferrocarril, barcokuna ruwaypi, electricidadpi, mosoq kallpayoq antawakunapipas, aswanpas aeroespacial nisqa campopas, chaymi aswan orgulloso Estados Unidosmanta kay pachapi, China nacionmi atiparqan. Chip pampapi maypichus Estados Unidos sapa kuti umalliq karqa, mana huk pisi alto-gama chipkunallachu, chaykuna ventajayuqraq, wak chawpi chanta pisi chip industriakuna chanta qhatukuna yaqa Chinap kamachisqan kanku. Boston Dynamics nisqapas, chunka watakunañan robot allqukunata ruwashan, chay ratopin China nacionmanta Yushu Tecnología nisqawan atipachikurqan. Chinawan Estados Unidoswanqa inteligencia artificial nisqapi tiranakuypim kachkanku, ichaqa DeepSeek nisqapa rikurimusqanwanmi, chayna kasqanqa Chinapaqqa aswan allinman tikrakuchkan.

Iskay kaq, Estados Unidos nacionpiqa aswan sut’itan rikukun cientificokunaq, tecnologicokunaq yachayninku chinkapusqan. Llapanchis yachasqanchis hina, Estados Unidospa allin kayninqa, Estados Unidos nacionqa kay pachak watakunapin pachantinpi talentokuna chulluchisqanrayku. Tukuy pachamanta talentokuna Estados Unidosman astakunku, hatun yanapaykunatataqmi ruwarqanku Estados Unidospi ciencia, tecnología nisqakuna wiñananpaq. Paykunamanta, China yachakuqkuna, China-Amerikamanta cientificokuna, China-Amerikamanta técnico investigadorkuna ima, aswan allinta ruwarqanku, chaymantataqmi Estados Unidospi ciencia y tecnología nisqa ejercitopa ñawpaqninpi kanku. Ichaqa kay qhepa watakunapin Estados Unidos nacionpi politicapi maqanakuy astawan yapakurqan, llaqta runakunapas sinchitan t’aqanakunku, huk razamanta ch’aqwaypas astawanmi yapakurqan. Aswantaqa, chinamanta runakuna, chaymanta china yachakukkuna, china, chino-americano investigadorkuna, Estados Unidospi astawan sapaqchasqa kanku. Imataq aswan, Chinawan Estados Unidoswan cientifico, tecnológico nisqa t’inkinakuypa kanalninkunata kuchunankupaq, Estados Unidosmanta políticokunaqa manan Chinaman tecnologia norteamericana apachiyllatachu hark’arqanku, aswanpas Chinawan Estados Unidoswan talentokuna t’ikranakuytapas hark’arqankun. Estados Unidos gobiernopas específicamente suprimisqa hinaspa qatiykacharqa China estudiantekunata, chino hinaspa chino-americano cientificokunata hinaspa ingenierokunata Chinamanta, manam harkarqachu promoción canalninkuta hinaspa harkarqachu importante cargokunata EE.UU. gobiernopi hinaspa empresakunapi hapinankupaq, aswanqa harkarqataqmi estudiayninkuta hinaspa llamkayninkuta Estados Unidospi. Wakin cienciamanta, ingenieriamanta hatun yachaykuna, Chinamanta yachayniyuq yachakuqkunata sut'ita hark'anku, chaymanta achka importante cientifico investigación chaymanta técnica posiciónkuna chaymanta institucionkuna mana kichasqachu kanku China yachakuqkunapaq chaymanta chino chaymanta chino-americanokunapaq. China yachakuqkuna, chino, chino-americanokuna ima, Estados Unidospi yachayninkupi, llamk’ayninkupi, kawsayninkupi ima, astawan llakisqa kachkanku. Kay qhipa watakunapiqa, aswan aswan china yachakuqkuna, China, China-Amerikamanta cientificokuna, técnicos llamk’aqkuna ima, Estados Unidosmanta lluqsispa tukuy pachaman riyta akllarqanku. Paykuna ukhupin wakin cientificokuna China nacionman kutipuyta akllakurqanku maman llaqtankuta servinankupaq. Ejemplopaq, yachachiq Yin Zhiyao, Shanghai Advanced Micro-Semiconductor Equipment Co., Ltd. nisqa empresaq umalliqnin, umalliqninpas, paymi 2004 watapi China nacionman kutipurqan negociota qallarinanpaq, huk kutinmi nirqan kay 40 watakunapi Estados Unidos nacionqa 10 clase equipokunallapas ruwarqan, chaykunatan ruwarqanku 70%manta 80%kama China nacionmanta estudiantekuna, 80%taq 90% kay yachaysapakuna Chinaman kutimurqanku, imaymana ruwaykunapitaqmi ancha allinta ruwarqanku. Llapan leopardomanta huk qhawariy, Yin Zhiyao umalliqpa rimasqan ejemploqa Estados Unidospi talento chinkachiy imayna kasqanmantallan rikuchin. Estados Unidos nacionpi Stanford Universidadpa willakusqanman hinaqa, 2010 watamanta 2021 watakamam 900 runakunamanta 2.621 runakunaman yapakurun, Estados Unidos nacionpi medios de comunicación nisqakunapa tapusqankupim qawachin 1.300 masnin China nacionmanta cientificokunamanta 61% Estados Unidos nacionmanta lluqsiyta munasqankuta. Willakuykunam qawachin, Estados Unidos nacionpi aswan achkaraq hatun cientificokuna kaptinkupas, aswan mana allinmanraq yapakuchkan, chaynallataqmi China nacionpa kapuqnin kay pachapi hatun cientificokuna Estados Unidos nacionwan tupachkanku.

Kimsa kaq, Estados Unidospi tecnologia industriaqa sinchitam harkasqa kachkan Estados Unidospa gobiernon. Manaraq EE.UU.-qa Chinawan tecnología maqanakuyta qallarichkaptin, Chinawan EE.UU.-wan chip nisqapi llamk'ay rakinakuyqa ancha sut'i karqan, chaymi EE.UU.-qa chip nisqa rurukunata ruraspa rurarqan, Chinataq EE.UU.-p chip industrianpaq pachantinpi aswan hatun rantiq qhatuta qurqan. Ichaqa, EE.UU.-pa Chinawan tecnologia maqanakuy qallarisqanmi kay rikch'ayta p'akirqan. Chinap chip industrian wiñayninta hark'ananpaqmi EE.UU.-qa hatun pirqayuq huch'uy kanchata rurarqan, hatun chipkunata Chinaman apachiyta hark'arqan. Kay kuyuyqa manam Chinata sinchita llamk'ananpaq, kikinmanta hapipakuq kananpaq, chip llamk'aypi kikinmanta atikuq kananpaqllachu tanqarqan, aswanpas Chinap hatun rantiq qhatunta EE.UU. chip industriamanta llapanta t'aqarqan, EE.UU. Estados Unidos nacionmanta chip empresakuna Chinaq tecnologíanmanta ñawpaqpi kaq chipkunayoqña kanku chaypas, China qhatupi mana allin rantiqkuna kasqanraykun, Estados Unidos nacionpi ñawpaqman puriq chip nisqakunaqa manaña gananciayoqchu kanku, chaymi adornokunallaman tukupunman. Hukllachasqa Amirika Suyukuna Chinawan tecnologico maqanakuyta qallarisqanmanta pacha, Chinap tecnologia industrian, chip industriawan rikuchisqa, mana sinchi maqasqallachu, aswanpas aswan kallpasapa, aswan kallpasapa. Chinapa kikinmanta ruwasqan chips nisqakuna tukuy patakunapi, chawpi, hatun, pisi ima, manam anchatachu llaqta ukupi qhatukunapa mañakuyninta huntachirqaku, aswanqa sapa wata hawa llaqtakunaman apachisqankupas anchatam yapakurqa. 2024 watapi, Chinap chipkuna hawa llaqtakunaman apachisqanqa huk billón yuanmanta aswanmi karqan, chaymi pachantinpi musphachirqan. Aswanpas, Estados Unidospi chip industriapa, achka chip ruwaqkunapa gananciankunaqa anchatam pisiyarurqa, llumpaytam chinkachirqaku, manataqmi wiñanankupaq kallpanchakurqakuchu. Willakuykunam qawachin Intel, Estados Unidospi allin riqsisqa chip empresa, 2023 watapi 54.228 hunu waranqa waranqa dolarkuna sapa wata qullqi chaskisqanmanta, watamanta wata 14.00% pisiyasqanmanta, 1.689 hunu waranqa waranqa dolar qullqita chaskisqanmanta, watamanta wata 78,92% pisiyasqanmanta. 2024 watapi iskay kaq kuartalpi, Intelpa qullqi chaskisqanqa 12.833 hunu hunu hunu dolarkunam karqan, watamanta wata 0,90% pisiyasqa; 1.610 hunu hunu dólares EE.UU. paypak chinkachishkaka 16.639 hunu hunu dólares EE.UU., watamanta wata 5702,36% pisiyashka. Huk ejemplopaq, Qualcomm, huk chip ruwaq Estados Unidospi, básicamente chinkachirqa China qhatuta qallariyninpi 2023 watapi Estados Unidospa mastarisqanrayku chip hawa llaqtakunaman apachiy harkakuynin, chaymanta China aswan 60% qullqi chaskisqanmanta paqarimuq. Qualcommpa ganancianmi iskay kaq kuartalpi 2023 watapi 52% watamanta wataman pisiyarurqa, chaymi kay watakunapiqa aswan pisilla karqa. Intel chaymanta Qualcomm kayhina kanku, chaymanta Nvidia chaymanta AMD mana huk excepciónchu kanku. Paykunaqa kunan pacha tukuy Estados Unidos chip industriamanta microcosmos kanku. Estados Unidospa gobiernon tecnologia guerra qallarisqanmi China qhatuta chinkachirqan, chaywanmi gananciankuta chinkachirqanku, aswan wiñariy munasqankutapas. Hukllachasqa Amirika Suyukunap Chinap kuntranpi tecnologia maqanakuyqa pisillatam Chinata dañarqan, ichataq Amerikap tecnologia empresakunap trauma ruwasqanqa ñawiwanmi rikukun.

¿Haykatataq qullqimanta maqanakuy Estados Unidospi yanapan?

Hukllachasqa Amirika Suyukunap Chinap hark'ayninpa estrategianpi, qullqi maqanakuyta qallarichiyqa ancha millay ataque armam. Hukllachasqa Amirika Suyukuna Chinawan qullqi maqanakuyta qallarichiyta munan, Chinap inmuebles nisqakunata phatariyta, RMB nisqa qullqita pisiyachiyta, Chinap bolsa de valores nisqatapas hark'ayta, chhaynapi Chinap qullqi wiñayninta hark'ayta munaspa, Chinap kaqninkunata pallaspa.

RMB capital yupay kichariy ruwayqa pisi pisimanta China kamachiypa kamachisqan ruwaypi kasqanrayku, chaymanta China kamachiy sinchi qullqi nina cortafuegota ruwasqanmanta, Chinap qullqi qhatunqa mana atipay atina kasqanmanta nisunman. Kayta qhawarispaqa, Estados Unidospa Chinaman qolqemanta atacasqanpa allin ruwayninqa ancha pisillan, askha ruwaykunapipas Estados Unidospa suyasqanman hinan llapanpi. Estados Unidos nacionqa chakinpin disparasqa nispa nisunman.

China nacionpi inmuebles nisqa qhatu wiñasqan tiempopin runakunaqa rikurqanku Estados Unidos nacionqa China nacionmanta inmuebles nisqa empresakunaq hawa llaqtakunapi bononkunata yapashallasqanmanta, chaytaqa ruwarqan controlasqan instituciones financieras internacionales nisqakunawanmi, chhaynapin uchkukunata t’oqoyta munarqan, China nacionmanta inmuebles nisqa empresakunapaqpas manukuy trampakunata paqarichiyta munarqan. Ichaqa, China gobiernoqa willasqañan karqan llaqta ukhupi qhatu inmobiliario nisqamanta, hinaspan huk serie medidas regulatorias contracíclicas nisqakunata ruwarqan, inmuebles nisqa qhatuq hatun wiñayninpi. Paykuna ukhupin wakin hatun empresakuna inmuebles nacionales nisqakuna hark’asqa karqanku manukuywan huk ruwaykunawan ima ñawsa hina hawa llaqtakunaman mast’arikunankupaq, chhaynapin mana China nacionpa inmuebles nisqa qhatun thuñikunmanchu hawa llaqtakunapi manukuy trampakuna kasqanrayku. Ejemplopaq, Chinapi bolsa de valores nisqa pisiyachinanpaqmi, huk ladumanta Estados Unidos nacionqa mana allin investigacionkunata ruwaran China nacionpa concepto valorninkunamanta, mana allin willakuykunatataqmi horqomuran Estados Unidos nacionpi listasqa china empresakunata sarunchananpaq, chhaynapin A-acciones nisqa qhatuta urayman aysarqan. Huk ladumantaq, Estados Unidos, wakin agencias internacionales de calificación nisqawan, Estados Unidospa kamachisqan, huk serie llulla mana allin willakuykunata hurqurqa, chaykunaqa Chinap economía nisqapi, Chinap empresankunapi, bolsa de valores nisqapi ima, pisi kallpayuq karqa, chaywanmi pantachiyta munarqa internacional inversorkunata, Chinap bolsa de valores nisqamanta lluqsinankupaq. Ichaqa, China economía nisqapa allin ruwasqanmi, chaymi sapallan kay pachapi, chaymi Estados Unidospa conspiracionninta pakirun, A-acción nisqa qhatuta pisiyachinanpaq. Chaypachallapitaqmi A-acción nisqa qhatuqa hatunmi, askha qolqe churaqkunayoqtaqmi. Chaymantapas, EE.UU.-manta Sima Zhaopa yuyaykusqanqa llapa runaq allin reqsisqan. Chayraykum EE.UU.-pa A-acción qhatuta pisiyachiyta munasqankuqa mana allinchu karqa. Chinaq A-share qhatunqa kunankamapas ordenpi hinallataq autónomo nisqapin llank’an, kikin ritmonman hina, trayectorianman hina.

Hukllachasqa Amirika Suyukunap Chinap qullqi maqanakuyta qallarichiyninpi aswan munasqanqa, sinchi dólar nisqawanmi RMB nisqa qullqi tikrayta hark'ay, Chinap qullqinta ch'unqananpaq, Chinap kapuyninkunatapas cosechananpaq. Estados Unidosqa creenmi, tasas de interés nisqakunata huqarispa, dólares nisqa qolqeta paqarichiqtinqa, tukuy teqsimuyuntinmanta capitalta, Chinamantapas, Estados Unidosman purichiyta atinqa. Chayraykun 2022 watapi marzo killamantapacha Estados Unidos nacionqa mosoq kutipi tasa de interés nisqa yapayta qallarirqan. Ñawpaq kaq tasa de interés nisqa yapakusqanña RMB nisqa qolqeta pisiyachirqan chaypas, yaqa manañan China nacionpa capitalninpa puriyninpiqa imapas ruwasqachu. Chay raykun Reserva Federal nisqa sinchita tasa de interés nisqa yapakuyninta hap’irqan, chaywanmi Estados Unidosqa iskay watapaq yaqa 6% tasa de interés nisqa qolqeta hap’irqan, chaymi mosoq hatun kayninta paqarichirqan Reserva Federal nisqa tasa de interés nisqa yapakusqanmanta. Huk kutipi RMB nisqapa chanin pisiyaynin 17% masraq kaptinpas, Reserva Federalpa kallpawan tasas de interés nisqa wicharisqanwan, sinchi dolar nisqawanpas, Estados Unidospa mana suyasqanqa, huk mamallaqtapura qullqikunawan tupachisqaqa, RMB nisqapa qullqi tikrakuyninqa aswan takyasqa umalliqraqmi. Estados Unidospaqqa aswan hukmanyachiqmi, Chinapa capitalninqa manam Estados Unidosmanllachu puririrqa, aswanqa enteron pachapi qullqitam aysarirqa rolloman yaykumunanpaq, kay qipa watakunapim Chinaqa huknin nacionkuna aswan achka hawa llaqtakunamanta qullqi churayta aysan. China hatun qhatu, takyasqa política nisqa, usqhaylla wiñaynin, hatun atiy, hinallataq aswan allinchasqa, aswan allinchasqa negociokunaq pachan, Chinata aswanta munachirqan hatun suyukunaq capitalninman. Kayta qhawarispan Chinaqa manan Estados Unidos naciontachu qatiparqan tasa de interés nisqa wicharichiypi, aswanpas Estados Unidospa contranpin tasa de interés nisqa pisiyachiyta hap’irqan. Chinap qullqi muyuynin, Chinap qullqi kamachiynin, Chinap qullqi puriyninpas manam Estados Unidospa hatun tasas de interés nisqa yapakusqanwan, sinchi dólar nisqa kamachiyninkunawanpas afectasqachu.

Kunan pachaqa, sinchi dólar nisqa manaña takyasqachu. 2024 watapin Estados Unidos nacionqa mana munashaspa tasa de interés nisqa pisiyachiyta ruwarqan, chaymi Estados Unidos nacionta sasachakuypi churan. Sichus Estados Unidos manaña tasas de interés nisqakunata pisiyachinqachu, hinallataq hatun tasas de interés nisqakunata waqaychanqa chayqa, chay llasa tasa de interés nisqa llasa q’epikunan sasa kanqa Estados Unidos nacionmanta empresakunapaq, Estados Unidos gobiernopaqpas. Ejemplopaq qhawarisun Estados Unidos gobiernota. Kunan Estados Unidos gobiernoq manukuyninqa 35.000 millones dolarkuna hinan. Kunan tasa de interés nisqapiqa, Estados Unidos gobiernon sapa wata 2 billones dólares estadounidenses nisqakama gastakunan manukuy interesninpi, ichaqa Estados Unidos gobiernoq sapa wata qolqe chaskisqanqa 4.000 millones dólares estadounidenses nisqallan. Chay hatun interes gastokunaqa mana aguantay atina llasañanña Estados Unidos gobiernopaq, Estados Unidos empresakunapaqpas, chaymi tasas de interés nisqakunata pisiyachiyqa Reserva Federal nisqapa mana ima ruway atiq ruwaynin kanqa. Ichaqa, sichus Fed nisqa tasa de interés nisqakunata pisiyachinqa chayqa, kallpasapa dólar nisqa qolqen manaña posición nisqayoqchu kanqa, hinallataqmi capital internacional nisqa Estados Unidosmanta askha lloqsimunqa, chaymi Estados Unidospa economía nisqa yawarchakunqa. Huk kutin dólar burbuja phatariqtinqa, dólar hegemonía nisqa manapaschá hayk’aqpas kutirimunmanchu, Estados Unidospa dólares nisqa qolqeta paqarichispa pachantinpi cosechay munasqanqa sasa ruwaymi kanqa.

Nisunmanmi, Estados Unidospa China contra qolqemanta maqanakuy qallarisqanqa hatun, karuman chayaq mana allinkunatan Estados Unidos nacionta apamun, Estados Unidos nacionpa mana allin ruwasqanqa aswan sut’inmi kanqa, Estados Unidospa qolqen pisiyasqanman hina.