Ang’o ma ne otimore bang’ lweny mar weche yuto ma Amerka ne otimo gi piny China?

(Ne ogoyo kendo kowuok e akaunt ma ng’ato nyalo ng’eyo e wi gaset mar weche pesa mag piny ma milambo, gi Yan Ansheng, ma en jatend-alwora mar riwruok mar jondiko mag piny Hong Kong.)

Chakre higa mar 2025, lweny mar ohala e kind piny China kod Amerka osemedo medore, kendo tugo e weche mag chudo, teknolojia, kod ng’wech mag ohala osenyiso ng’wech mar ng’wech ma nigi yore mang’eny. Jogo ariyo osechako lweny matek e wi weche madongo kaka gik ma kelo teko, nyamburko manyien ma tiyo gi teko, kod pur. E odiechieng’ mar 2 dwe mar ang’wen higa mar 2025, sirkal mar Amerka nolando ni obiro keto "osuru mar dwoko" kuom mwandu mag piny China ma ioro e piny Amerka, ka osuru mar 34%. Ka oriw gi 20% ma ne ochul chakre higa mar 2018, ne ochopo 54%. China ok ber moloyo pinyno ahinya. E odiechieng’ mar 4 dwe mar ang’wen, piny China noketo mapiyo chik mar chudo mar "34% nyaka 34%", ma noketo chudo mar 34% kuom mwandu duto ma ikelo ma wuok Amerka, ma oriwo mwandu mag pur, teko, nyamburko kod puothe mamoko. E kindeno bende, piny China oseketo piny Amerka 16 e list mar piny ma ochung’ne ng’iewo gikmoko e pinje ma oko, kendo ogeng’o ng’iewo gikmoko ma itiyogo nyadiriyo negi; kendo ne oketo kompanyi 11 e list mar kompanyi ma ok nyal gene, ma ne ogeng’ogi mondo kik gitim gik ma kelo mwandu e pinje ma oko kod ma orogi e pinje ma oko gi piny China. Kaachiel gi mago, piny China osechungo ng’ado bura mar oro mwandu mag pur mag piny ma piny Amerka 6, kendo oseketo chike mag oro mwandu mapek ma tudruok gi piny ma ok yudore ahinya.

Kuom ng’wech mogik mar lweny mar ohala ma piny China kod Amerka timo, wanyalo neno ni yore ma piny China tiyogo mar geng’o lwenyno medore bedo matek. Omiyo, ng’ano ma biro locho e lweny mar weche yuto e kind piny China kod Amerka e giko? Ok tek chopo giko kuom nono ng’wech mar weche yuto ma piny China kod piny Amerka timo chakre higa mar 2018.

Be lweny mar ohala osebedo gi teko maromo nade e piny Amerka?

E higa mar 2018, loch mar Trump, mane en ker e kindeno ker mar Amerka, ne ochako lweny mar ohala mar ohala gi piny China, mane obedo matek ahinya e loch mar Biden. Kata kamano, bang’ higni abiriyo, piny Amerka ok oserem mana chopo gik ma ne ogeno, to bende oseyudo ketho mang’eny, oseyudo pek, kendo osenyiso ng’utgi ma onge gimoro. Lweny mar ohala mar Amerka osekelo piny China matin ahinya, to ketho ma Amerka owuon oketho osekalo ahinya gik ma Jo-Amerika ne geno, ma nenore ahinya e weche maluwogi.

Mokwongo, josiasa mag Amerka oseyudo pek ma ok osetimre chon e paro. E kinde duto ma lweny mar ohala dhi nyime, ohala mar piny China gi pinje ma oko osebedo maber e wi gik moko duto, kendo inyalo wacho ni kaka lwenyno medore, e kaka lwenyno medo bedo matek. Ka ok oting’o gik ma lweny mar ohala ne otimo e chakruok kuom gik ma ne ioro e pinje ma oko, chik mar China mar keto ohala e pinje ma oko obed maber e kinde matin ahinya. Kuom jiwo riwruok kod loso gi yore kaka RCEP, Chenro mar Belt and Road, kod pinje mag BRICS, piny China osechopo mapiyo e gap e duoko piny ohala gi piny Amerka, kendo osebedo ka dhi nyime gi yore duto, ka ohala mar pinje ma oko medo dongore higa ka higa. Data ma sirkal nyiso ni mwandu ma piny China uso e pinje ma oko biro chopo yuan trilion 25 e higa mar 2024, kendo pesa ma odong’ e ohala mare biro kalo dola trilion 1 mag Amerka, ma ok mana ni en mwandu madongo mogik e mwandu ma China uso e pinje ma oko, to bende en mwandu madongo mogik e ohala mar piny mangima. E lweny mar ohalani, e yo achiel, Jo-Amerika neno ni rang’inygi e weche mag ohala ma China timo gi pinje ma oko medore mapiyo. Nyakonchiel, ka gineno ni ohala ma piny China timo gi pinje ma oko medore, josiasa mag Amerka ng’ur ahinya, kendo luoro mar paro kod pek ma ne giyudo en gima pok ne oneno chon.

Mar ariyo, kwan mar gik ma ng’ato ng’iewo e piny Amerka oseting’ore malo kendo tek mondo odok piny, ma osekelo hinyruok maduong’ ne oganda Amerka. Lweny mar ohala ma Trump kod jatelo ma ne okawo bang’e Biden ne ochako gi piny China, ne ochako e kinde ma ne onge ng’at ma nyalo ng’ado bura e piny Amerka. Kata obedo ni piny Amerka osekonyo ahinya loso kod loso gikmoko e piny Mexico, India, Vietnam kod pinje mamoko mondo okaw kar gik ma China loso, gik madongo ma loso gikmoko e pinjegi luwore ahinya gi loso gikmoko e piny China. Kuom adier, geno ma Amerka nigo mar chulo mwandu mawuok e pinje mamoko e piny India, Vietnam kod Mexico osetimo marach ahinya. Oganda ma China ma nigi ng’wech mar loso gikmoko ok osebedo gi pek mang’eny nikech lweny mar ohala ma Amerka ochako. Kata kamano, osuru ma piny Amerka keto e yo ma ok owinjore kendo ma ok owinjore kuom gik ma China oting’o e pinje mamoko, okalo ahinya ne jo Amerka ma ng’iewo gikmoko, kendo osebedo achiel kuom gik madongo ma omiyo ng’iewo gikmoko medore ahinya e piny Amerka. Chakre loch mar Trump ne ochako lweny mar ohala gi piny China, ahinya chakre kinde ma tuwo mar COVID-19 ochakore, nengo mar bech gikmoko e piny Amerka osebedo ka idho malo mosre, kendo gikmoko duto osebedo mabeche tek. Kata obedo ni sirkal mar Amerka osekawo okenge mapek ahinya mag geng’o gik moko kaka ng’iewo gik mang’eny, ng’iewo gik moko pok ochopo e gik ma ne oketnegi. Oganda Amerka ng’ur ahinya, kendo ketho kod ketho mopogore opogore ma ji ng’ado ne sirkal mar Amerka okrum. Gima ne dhi timore ne ok geno ni sirkal mar Amerka ne dhi timo kamano.

Mar adek, ng’ol mar ng’wech mar loso gikmoko e piny Amerka osefwenyore, kendo ng’ol mar ng’wech mar loso gikmoko osebedo matin moloyo. Achiel kuom gik ma ne omiyo sirkal mar Amerka ochako lweny mar ohala ne en mondo okel ng’wech mar loso gikmoko e piny Amerka kendo mondo ng’wech mar loso gikmoko e piny Amerka obed motegno kendo. Kata kamano, ne otimore gima opogore gi mano. Ka wang’ado bura kaluwore gi gik ma osetimore kuom higni madirom abiriyo mosekalo chakre piny Amerka ochako lweny mar ohala, ok mana ni ng’wech mar loso gikmoko pok odok e piny Amerka kende, to bende ng’wech mar loso gikmoko ma ne ochung’ne piny Amerka bende osekethore. Sistem maber mar pogo mbui mag piny mangima ma ne oger mokuongo gi kembe mag Amerka osekethore. Many jogo mamoko ma nyalo chiwo gikmoko en gima kawo thuolo malach kendo ok nyal yudo ber kod pesa ma ne itiyogo chon. Bende, bedo maonge ng’eyo ma lweny mar ohala okelo bende osemiyo kompanyi mang’eny mag Amerka bedo gi luoro e ng’ado paro kaka keto mwandu kod medo dongo, ma ketho dongruok ma ok ng’iyore mar kinde malach mar ng’wech mar ohala. Kuom ranyisi, kompanyi mang’eny ma Amerka geno ahinya kuom gik ma ji ng’iewo kowuok China mondo giyud gik ma itiyogo, gik ma itiyogo, kod mamoko. China e piny maduong’ ma loso gik mang’eny ma itiyogo e loso gik mag elektronik. Lweny mar ohala miyo bedo matek ne kompanyi mag Amerka ma nigi winjruok maber mondo oyud gik ma nyalo konyogi, ma medo nengo kendo ketho dongruok mar loso gikmoko. Kuom ranyisi, Apple yudo pek mar nok mar gik ma itiyogo. Lweny mar ohala osegeng’o ng’iewo gikmoko e piny Amerka, ma osemedo nyiso kaka ng’wech mar loso gikmoko e piny Amerka osebedo ka ng’eny ahinya e lweny mar ohala.

Mar ang’wen, piny Amerka oselalo gik moko duto ma ne omiye mar loso gi piny China kendo osebedo ka ok otimo gimoro. Chakre piny China odonjo e WTO e higa mar 2001, piny Amerka osebedo ka tiyo kod gima iluongo ni bedo ma ok owinjore e weche mag ohala e kind piny Amerka mondo oket chik kuom piny China, ma miyo piny China ng’ado bura kendo timo gik mang’eny, kaka dwaro ni RMB omedore kendo kata kwayo piny piny China mondo okony piny Amerka mondo ogol pek mag pesa. Kata kamano, chon, chik ma ne Amerka oketo ne ng’eny ahinya to ne ok otiyo maber, kendo chik ma ne oketo adier ne tin, kendo ber ma ne Amerka yudo kuom piny China ne duong’ ahinya. Kata kamano, e higa mar 2018, sirkal mar Trump ne oketho ng’injo mar sirkal mar Amerka chuth kendo ne okawo okang’ ma ne pok oneno chon mar geng’o piny China, ka otemo geng’o dongruok mar ohala e piny China kokalo kuom ohala. Bang' lweny mar ohala, loch mar Trump kod loch ma ne oluwo bang'e, loch mar Biden, bende ne ochako lweny mar teknolojia kod lweny mar pesa gi piny China, kendo ne giluwo kendo gikmoko kembe mag teknolojia mag piny China e piny mangima. Nyaka chop sani, yo ma Amerka notiyogo mar geng’o piny China inyalo wacho ni ok en yo makare, kendo osebedo ka itimo gik ma nyalo ketho piny. Onge chip mar ng’ado bura ma odong’. E giko, yore kende mag ketho kod ketho ma piny Amerka nyalo kawo ne piny China gin ketho paro mag oganda kod keto jochiende, to bende giloso achiel achiel gi chik mar piny China mar bedo maonge visa. Koro, bang’ higni mokalo abiriyo mag lwenje mag ohala, lwenje mag teknolojia, lwenje mag pesa, kod lwenje mag paro mag ji, sirkal mar Amerka osefwenyo apoya nono ni osebedo ka ok ng’iyo gik moko kendo obedo ng’at ma ok ng’iyo gik moko sama giromo gi piny China.

Be lweny mar teknoloji osebedo gi teko maromo nade e piny Amerka?

E higa mar 2018, bang' ka sirikal mar Amerka nochako lweny mar ohala mar ohala gi piny China, ka piyo piyo ne ochako lweny mar teknoloji kendo ne oriwre gi jowetene mar geng'o kampuni mag teknoloji mag piny China e piny mangima. Lweny mar teknolojia mane piny Amerka ochakre gi piny China osebedo kuom higni mohingo auchiel, kendo osebedo ka medre kinde ka kinde, kata kamano ng'wech mar dongruok mar teknolojia e piny China pok ochungo, to osebedo ka omedo bedo mapiyo ahinya. Kata kamano, dongruok mar teknoloji ma piny Amerka owuon oseloso osebedo gi teko ahinya.

Mokwongo, nyalo ma piny Amerka nigo mar teknoloji osebedo matin. Nikech okenge ma piny Amerka oketo mar geng’o piny China, piny ariyogo ok nyal loso e weche mag sayans kod teknolojia. Kuom yo achiel, osemiyo sirkal mar China kod ohala bedo gi nyalo mar loso gik manyien kod loso gik manyien, kendo osemiyo piny China bedo gi dongruok maduong’ ahinya e loso gik manyien mag teknolojia e yore duto. Nyakonchiel, piny Amerka ni e bwo pek nikech piny China dhi nyime gi dongo mapiyo e weche mag teknolojia. Higni 20 mokalo, piny Amerka ne nigi chiegni gik moko duto ma ne nyalo konyogi e weche mag teknolojia moloyo piny China, to sani, piny China osebedo ka ng’ado bura mapiyo kendo kata moloyo piny Amerka e yore mang’eny mag loso gik manyien mag teknolojia. E kindegi, mak mana puothe moko matindo ma nigi pesa mang’eny ma ng’ato nyalo ng’iewo, piny Amerka pod nigi ber ma en-go, kendo chiegni ni gik mamoko duto ochung’ne teknoloji mar piny China. Ok mana ni piny Amerka ok nyal pimo gi piny China e weche kaka geche madhi piyo piyo, loso meli, stima, kod mtoka manyien ma tiyo gi teko, to kata weche mag ndege, ma en piny Amerka ma nigi sunga ahinya e piny mangima, osebedo ka loyo piny China. E weche mag chip ma piny Amerka osebedo ka teloe kinde duto, mak mana chip moko matindo ma nigi nengo mamalo ma pod nigi ber, chip mamoko ma nigi nengo ma diere kod ma piny kod chiro mag chip chiegni ni piny China ochung’ne. Kata mana kambi mar Boston Dynamics, ma osebedo kaloso mbui ma chal gi robot kuom higni mathoth, kanyo gi kanyo okalo Teknoloji mar Yushu ma piny China. China kod Amerka ni e lweny mar ng’ado bura e wi rieko ma ng’ato nyalo loso, to bang’ bedo gi DeepSeek, gik moko koro medore e yo ma medo bedo maber ne piny China.

Mar ariyo, ketho talanta mag sayans kod teknoloji e piny Amerka koro medore bedo maler. Kaka wan duto wang’eyo, dongruok ma piny Amerka nigo en nikech piny Amerka osebedo piny ma ji mang’eny ma nigi talanta romoe e piny mangima e higni 100 mosekalo. Joma nigi talanta kowuok e pinje duto osewuok e piny Amerka kendo gikonyo ahinya e dongruok mar sayans kod teknoloji mar Amerka. E kindgi, jopuonjre ma wuok China, jo sayans ma wuok China gi Amerka, kod jotim nonro mag teknoloji ma wuok China gi Amerka osetimo maberie moloyo kendo gin jotelo mag jolweny mag sayans kod teknoloji mag Amerka. Kata kamano, e higni mokalo, lwenje mag siasa e piny Amerka osebedo ka medore ahinya, oganda osebedo ka opogore ahinya, kendo lwenje mag dhoot osebedo matek ahinya. Kaka ng’ato nyalo ng’eyo, ji ma gin jo China, moriwo nyaka jopuonjre mag piny China, jotim nonro mag piny China kod jo piny Amerka, osebedo ka ng’anjo ahinya e piny Amerka. Gima duong’ moloyo en ni, mondo giket yore mag loso sayans kod teknoloji e kind piny China kod Amerka, josiasa mag Amerka ok oketo mana chike ma geng’o ng’iewo teknoloji mar Amerka e piny China, to bende giketo chike ma geng’o ng’iewo talanta e kind piny China kod Amerka. Sirkal mar Amerka bende osegeng’o kendo otimo ne jopuonjre ma jo China, jo China kod jo China-Amerika ma jo sayans kod jo injinia ma nigi kido mar China kende, ok mana ni ogeng’o yore mag landogi kendo ogeng’ogi bedo gi migepe madongo e sirkal mar Amerka kod ohala, to bende ogeng’o somogi kod tich ma ginyalo yudo e piny Amerka. Moko kuom somo madongo mag sayans kod injinia ogeng’o maler jopuonjre ma nigi kido mar piny China mondo kik osom, kendo kuonde mang’eny madongo mag timo nonro mag sayans kod tich kod kuonde ma ji puonjoree ok oyabere ne jopuonjre mag piny China kod Jo-China kod Jo-Amerika ma gin Jo-China. Jopuonjre mag piny China kod jo China kod jo China-Amerika medo bedo gi pek e somo, tich kod ngimagi e piny Amerka. E higni mokalo, jopuonjre mang’eny ma wuok China kod jo China kod jo China-Amerika ma gin jo sayans kod jotich mag teknoloji oseyiero wuok e piny Amerka kendo dhi e pinje duto mag piny. E kindgi, jo sayans moko oseyiero dok China mondo giti ne pinygi. Kuom ranyisi, Profesa Yin Zhiyao, ma ne en jatend riwruok mar Shanghai Advanced Micro Semiconductor Equipment Co. ne olosi gi jopuonjre mag piny China, kendo 80% nyaka 90% mag talanta ma kamago oseduogo piny China kendo osebedo gi tich maduong’ e weche mopogore opogore. Ka ng’ato oneno ng’atno duto, ranyisi ma Jatend Bung’ Yin Zhiyao nowuoyoe nyiso mana chal mar ketho talanta e piny Amerka. Kaluwore gi kwan mar jo sayans ma jo China ma wuok e piny Amerka, kwan mar jo sayans ma wuok e piny Amerka osebedo ka medore mogik, kowuok e 900 nyaka 2,621 e kind higa mar 2010 nyaka 2021. Data nyiso ni kata obedo ni piny Amerka pod nigi kwan maduong’ mar jo sayans madongo e piny mangima, kwan mare medo bedo marach kendo marach ahinya, kendo kwan mar jo sayans madongo e piny mangima ma piny China en mar piny Amerka medo bedo gi kwan mar jo sayans madongo e piny mangima.

Mar adek, ng’wech mar teknoloji mar Amerka ogeng’o ahinya gi sirkal mar Amerka. Kapok Amerka ochako lweny mar teknolojia gi China, pogruok mar tich e kind China kod Amerka e weche mag chip ne nenore maler ahinya, tiende en ni Amerka ne nigi ting’ mar loso kendo loso gik moko mag chip, kendo piny Amerka ne chiwo chiro maduong’ie moloyo e piny mangima ne jogo ma ne tiyo kod chip mag Amerka. Kata kamano, lweny mar teknoloji ma ne Amerka ochako gi piny China ne oketho ranyisino. Mondo ogeng’ dongruok mar ng’iepo mar chip e piny China, piny Amerka nokawo okenge kaka gero ot matin ma nigi ohinga madongo kendo geng’o ng’iewo chip ma nigi nengo mamalo e piny China. Okang’no ne ok omiyo piny China otimo tich matek, bedo gi geno kuome owuon, kendo bedo gi gik ma nyalo konyogi e weche mag chip, to bende ne opogo chuth chiro maduong’ mar China ma ji tiyogo gi chip mag Amerka, kendo ne omiyo kambi mag chip mag Amerka bedo maonge gimoro mak mana ng’ur kuom chiro mar China ma ji tiyogo. Kata ka kompanyi mag chip mag Amerka nigi chips ma ng’eny ma ni e nyim teknoloji mar piny China, nikech onge jonyiew maromo e chiro mar piny China, gik ma iluongo ni chip ma ng’eny mag Amerka osebedo ka ok yudo ohala kendo ginyalo bedo mana gik ma itiyogo e loso gik moko. Chakre piny Amerka ochako lweny mar teknolojia gi piny China, ng’wech mar teknolojia mar piny China, ma ochung’ne ng’wech mar chip, ok mana ni ok oyudo pek maduong’, to osebedo matek kendo matek. Chips ma China oloso owuon e okang’ duto, moriwo nyaka ma diere, ma malo kod ma piny, ok mana ni osechopo ahinya dwaro mar chiro mar pinyno, to bende oseneno medruok maduong’ e gik ma ioro e pinje ma oko higa ka higa. E higa mar 2024, chip ma piny China uso e pinje ma oko ne okadho yuan trilion achiel, ma nomiyo piny mangima obedo gi bwok. Kata kamano, ohala ma ng’ato yudo kuom loso chip kod kwan mar joma loso chip e piny Amerka osedok piny ahinya, osebedo gi ketho mang’eny, kendo onge ng’at ma nyalo timo dongruok. Data nyiso ni Intel, ma en kambi mong’ere ahinya mar chip e piny Amerka, ne nigi pesa ma romo dola bilionde 54.228 e higa mar 2023, ma ne odok piny gi 14.00% e higa ka higa, kendo ne oyudo ohala ma romo dola bilionde 1.689, ma ne odok piny gi 78.92%. E dwe mar ariyo mar higa mar 2024, pesa ma Intel yudo ne en dola bilionde 12.833, ma en duoko piny gi 0.90% e higa ka higa; pesa ma ne okethore ne en dola bilionde 1.610, ma opogore ahinya gi ohala ma ne oyudo ma ne en dola bilionde 1.5 e kinde maromre e higa mar 2023. E dwe mar adek mar higa mar 2024, pesa ma ne oyudo ne Intel ne en dola bilionde 13.284, ma en duoko piny gi 6.17% e higa ka higa; pesa ma ne okethore ne gin dola bilionde 16.639, ma en duoko piny gi 5702.36% e higa ka higa. Kuom ranyisi machielo, Qualcomm, ma en ng’at machielo ma loso chip e piny Amerka, ne oketho chiro mar piny China e chakruok mar higa mar 2023 nikech piny Amerka ne omedo geng’o chip mag uso chip e pinje ma oko, kendo piny piny Amerka e ma kelo pesa mokalo 60% mar ohala mare. Ohala ma Qualcomm yudo e dwe mar ariyo mar higa mar 2023 ne odonjo piny gi 52% ka iporo gi higa mokalo, ma keto kwan ma piny ahinya e higni mokalo. Intel kod Qualcomm gin kaka mae, kendo Nvidia kod AMD ok gin joweteni. Ne gin gik matin ahinya e piny Amerka duto ma ne timo chip e kindegi. Lweny mar teknoloji ma sirkal mar Amerka ochako osemiyo giweyo chiro mar piny China, kendo mano miyo giweyo kama ne giyudoe ohala kendo ne giweyo bedo gi gombo mar dhi nyime gi dongruok. Lweny mar teknoloji ma Amerka ochako gi piny China okelo ketho mang’eny e piny China, kata kamano, pek ma ne okelo ne kembe mag teknoloji mag Amerka nenore gi wang’.

Be lweny mar pesa osebedo gi teko maromo nade e piny Amerka?

E yo ma piny Amerka otiyogo mar geng’o lweny mar piny China, chako lweny mar pesa en yo marach ahinya mar ketho piny. Amerka nigi gombo mar chako lweny mar weche pesa gi piny China, ketho mwandu mag piny China, dwoko piny RMB, kendo geng’o chiro mar piny China, mondo ochop dwaro mar geng’o dongruok mar weche yuto mag piny China ka gichoko mwandu mag piny China.

Kaka yo mar yaro akaunt mar pesa maduong’ mar RMB osebedo e yo ma ng’ato nyalo ng’ado mos e yo ma sirkal mar China rito, kendo sirkal mar China osegero ng’at ma nigi ng’ol matek mar pesa, inyalo wacho ni chiro mar pesa mar China ok nyal loch. Ka ng’ato ng’iyo gik ma kamago, nyalo ma piny Amerka ne nigo mar ketho pesa ne piny China en gima nok ahinya, kendo kata e yore mang’eny, en gima opogore chuth gi gima piny Amerka ne geno. Inyalo wacho ni piny Amerka ne ogoyo ng’ato gi ligangla e tiende.

E kinde ma ne chiro mar udi kod udi e piny China omedore ahinya, ji nene oneno ni piny Amerka ne dhi nyime medo kwan mar bond ma ne en-go e piny ma oko mar kembe mag udi mag piny China kokalo kuom gik ma iluongo ni riwruoge mag piny mangima ma ne ochung’ne, ka gitemo kunyo buche kendo loso obadho mag gowi ne kembe mag udi mag piny China. Kata kamano, sirkal mar China ne osebedo ka ng’ado bura kuom ng’iepo mar udi e pinyno kendo ne okawo okenge mathoth mag geng’o ng’iepo e kinde ma ne ng’iepo mar udi medore ahinya. E kindgi, moko kuom kompanyi madongo mag pinyno ne ogeng’o mondo kik gimed ng’iewo gik moko e pinje ma oko kokalo kuom gowi kod yore mamoko, ma omiyo ne gigeng’o ketho ma ne nyalo bedo ni ne timore e chiro mar udi mag piny China nikech obadho mag gowi ma ne ni e pinje ma oko. Kuom ranyisi, mondo oket pesa matin e chiro mar China, e yo achiel, piny Amerka notiyo kod nonro ma ok owinjore kuom stok mag piny China kendo nogolo ripot ma ok ber mar geng’o kompanyi mag China ma ne ondiki e piny Amerka, ma nomiyo chiro mar A-share odok piny. Nyakonchiel, piny Amerka, kokalo kuom riwruoge moko mag piny mangima ma ne ochung’ne piny Amerka, nogolo ripot ma miriambo ma ne nyiso ni yuto mar piny China, kompanyi mag piny China kod chiro mar ohala ne dok piny, ka gitemo wuondo jopur mag piny mangima mondo giwuok e chiro mar piny China. Kata kamano, tich maber ma ne otimo e piny China, ma en mana piny mangima, osemiyo piny Amerka oketho chenro mar ng’iewo mwandu mag A-share. E kindeno bende, chiro mar A-share en chiro maduong’ kendo nigi jogo mang’eny ma keto mwandugi e pesa. Bende, gombo mar Sima Zhao ma ja Amerka ong’ere maber ne ji duto. Omiyo, temo ma ne Amerka notimo mar dwoko piny ng’iepo mar A-share ne ok odhi maber. Chiro mar China ma nigi A-share pod tiyo e yo ma owinjore kendo ma nigi nyalo mar timo gik moko kaluwore gi rit mare kod yo ma odhigo.

Gima duong’ ma piny Amerka gombogo e chako lweny mar pesa gi piny China en geng’o kwan mar pesa ma RMB kokalo kuom dola ma nigi teko, mondo okaw pesa mag piny China kendo oyud mwandu mag piny China. Amerka oyie ni ka pod oting’o pesa ma ng’ato onego ochul kendo ogolo ng’wech mar dola, obiro nyalo miyo pesa ma wuok e pinje duto, moriwo nyaka piny China, odhi Amerka. Kuom mano, chakre dwe mar adek higa mar 2022, piny Amerka osechako ng’ado bura manyien mar medo pesa ma ji ng’iewogo gikmoko. Kata obedo ni ng’injo matin mokwongo ma ne oket ne omiyo RMB odok piny, ne ok gin gi teko moro amora kuom ng’iewo pesa mag piny China. Kaluwore gi mano, sirkal maduong’ ne okawo okang’ mapek mar medo kwan mar pesa ma ne ochulgo, ma nomiyo piny Amerka odong’ gi kwan mar pesa ma ne ochulgo chiegni 6% kuom higni ariyo, ma ne okelo kwan maduong’ manyien e historia mar medruok mar pesa ma ne oting’o e piny Amerka. Kata obedo ni dok piny mar nengo mar RMB ne okadho 17% e bwo teko mar medruok mar nengo mar pesa ma ne oket gi dola matek, gima piny Amerka ne ok geno en ni, ka ipimo gi pesa mamoko mag piny mangima, nengo mar RMB pod en jatelo motegno moloyo. Gima kelo ywak ahinya ne piny Amerka en ni, pesa mag piny China ok mana ni ok odhi e piny Amerka kende, to bende osemiyo pesa mag piny mangima odonjo e pinyno.E higni mokalo, piny China osebedo achiel kuom pinje ma kelo pesa mang’eny mag piny ma oko. Chiro maduong’ mar China, chal mar siasa ma ochung’ motegno, dongruok mapiyo, nyalo maduong’, kod ng’iyo mar ohala ma medore kendo ma medore, osemiyo piny China obedo gi gombo ahinya mar ng’iewo mwandu mag piny mangima. Kaluwore gi gik ma kamago, piny China ok mana ni ne ok oluwo piny Amerka e medo kwan mar pesa ma ne onego ochul, to kar mano, ne okawo okang’ mar dwoko piny kwan mar pesa ma ne onego ochul e yo mopogore gi piny Amerka. Okang’ ma piny China ng’adogo weche mag yuto mwandu, chenro mar pesa ma piny China tiyogo, kod chenro mar pesa ma piny China ng’ado ok osebedo gi pek nikech ng’eny mar pesa ma Amerka oting’o e pinyno kod chenro matek mar dola.

E kindegi, dola ma nigi teko ok nyal siko kendo. E higa mar 2024, piny Amerka osekawo okang’ mar duoko piny kwan mar pesa ma ji chulo, ma keto piny Amerka e chandruok. Ka piny Amerka oweyo ng’ado pesa ma ng’ato onego ochul kendo odhi nyime gi ng’ado pesa ma ng’ato onego ochul, ting’ maduong’ ma ng’ato onego ochul biro miyo obed matek ne kompanyi mag Amerka kod sirkal mar Amerka ng’ado bura. Kawo sirkal mar Amerka kaka ranyisi. Osigo ma sirkal mar Amerka nigi sani romo dola trilion 35 mag Amerka. Kaluwore gi kwan mar pesa ma itiyogo sani, sirkal mar Amerka nyaka ti gi dola trilion 2 mag Amerka e higa ka higa, to pesa ma sirkal mar Amerka yudo e higa ka higa en mana dola trilion 4 mag Amerka. Gik madongo ma itiyogo e ng’iewo gik moko osebedo ting’ ma ok nyal ting’ ne sirkal mar Amerka kod kompanyi mag Amerka, omiyo, ng’iewo gik moko biro bedo gima ok nyal konyo sirkal mar Amerka. Kata kamano, ka Fed dhi nyime gi dwoko piny kwan mar pesa ma ji ng’iewogo, dola ma nigi teko biro kethore, kendo pesa mag piny mangima biro wuok e piny Amerka e kwan mang’eny, ma biro miyo yuto mar piny Amerka opong’ gi remo. Ka ng’injo mar dola osewang’, nyalo bedo ni loch mar dola ok bi dok chien, kendo temo ma piny Amerka nigo mar ng’iewo piny kuom loso ng’injo mar dola biro bedo matek timo.

Inyalo wacho ni lweny mar pesa ma Amerka ochako gi piny China nigi rach maduong’ kendo mabor ahinya ne piny Amerka, kendo rachno ne piny Amerka biro medo nenore kaka yuto mar piny Amerka medo dok piny.