अमेरिकां चीन विरुद्ध याःगु आर्थिक युद्धया लिच्वः छु जुल ?

(ओरिएन्टल फाइनान्स पत्रिकाया आधिकारिक खातापाखें पुनर्मुद्रित, हङकङ जर्नल मिडिया एसोसिएसनया उपाध्यक्ष यान अनशेङं ।)

सन् २०२५ निसें चीन व अमेरिकाया व्यापार युद्ध अझ अप्वः तच्वया वःगु दुसा शुल्क, प्रविधि, औद्योगिक श्रृंखला क्षेत्रय् जुइगु कासां बहुआयामिक टक्करया प्रवृत्ति क्यंगु दु । निगू पक्षं सेमीकन्डक्टर, न्हूगु ऊर्जा सवारी साधन, कृषि थेंज्याःगु मू क्षेत्रया चाकःलिं तच्वःगु द्वन्द्व न्ह्याकूगु दु । सन् २०२५ अप्रिल २ खुनु अमेरिकी सरकारं अमेरिकाय् निर्यात जुइगु चिनियाँ सामानय् "पारस्परिक शुल्क" लगे यायेगु घोषणा यात, गुकिलि करया दर ३४% जुइ। २०१८ निसें २०% शुल्क नापं स्वानाः ब्यापक करया दर ५४% थ्यन । चीन उलि बांलाःगु मखु । अप्रिल ४ खुनु चीनं याकनं हे "३४% निसें ३४%" पारस्परिक शुल्क नीति लागू यात, गुकिलिं अमेरिकां उत्पन्न जुइगु फुक्क आयातित सामानय् ३४% शुल्क तल, गुकिलि कृषि उत्पादन, ऊर्जा, अटोमोबाइल व मेमेगु क्षेत्रय् दुथ्याः। थ्व हे इलय् चीनं १६ गू अमेरिकी संस्थायात निर्यात नियन्त्रण धलखय् दुथ्याकाः उमित दोहोरो प्रयोगया सामान निर्यात यायेत निषेध याःगु दु; व ११ गू कम्पनीयात अविश्वसनीय संस्थाया धलखय् दुथ्याकाः चीनलिसे आयात निर्यातया गतिविधि यायेत निषेध याःगु खः । थ्व बाहेक चीनं कृषि उत्पादनया निंतिं ६ गू अमेरिकी कम्पनीया निर्यात योग्यता निलम्बन याःगु दु, अले मध्यम व भारी दुर्लभ पृथ्वी सम्बन्धी वस्तुइ निर्यात नियन्त्रण लागू याःगु दु ।

चीन व अमेरिका व्यापार युद्धया लिपांगु चरणं चीनया प्रतिकारात्मक उपाय झन झन बल्लाना वनाच्वंगु झीसं खंकेफु । अथे खःसा अन्तय् चीन व अमेरिकाया आर्थिक युद्ध सुनां त्याइ ? २०१८ निसें चीन व अमेरिकाया आर्थिक प्रतिस्पर्धाया समीक्षा यानाः निष्कर्ष पिकायेत थाकु मजू ।

व्यापार युद्धं अमेरिकाय् गुलि लिच्वः लाकी ?

सन् २०१८ य् तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प प्रशासनं चीन विरुद्ध व्यापार युद्ध न्ह्याकूगु खःसा थ्व युद्ध बिडेन प्रशासनया इलय् झन गम्भीर जूगु खः । तर ७ दँ लिपा अमेरिकां थःगु अपेक्षा याःगु लक्ष्य पूवंके मफुगु जक मखु, तःधंगु नोक्सानी, झन्झट, थःगु नांगां नितंब उजागर याःगु दु । अमेरिकी व्यापार युद्धं चीनयात सीमित क्षति याःगु दु, तर अमेरिकायात हे जूगु क्षति अमेरिकीतय्गु अपेक्षा स्वयां यक्व अप्वः जूगु दु, गुगु विशेष रुपं क्वय् बियातःगु पक्षय् प्रकट जूगु दु ।

न्हापां ला अमेरिकी राजनीतिज्ञतय्त अभूतपूर्व मनोवैज्ञानिक प्रहार जूगु दु । व्यापार युद्धया दथुइ समग्रय् चीनया विदेश व्यापारय् सुधार जूगु दु, अले युद्ध गुलि अप्वः जुल उलि हे बल्लाः धकाः धायेफइ । निर्यातय् व्यापार युद्धया प्रारम्भिक लिच्वः बाहेक चीनया वैदेशिक व्यापार स्थिरता नीतिं तसकं म्हो ईया दुने हे भूमिका म्हितूगु दु । आरसीईपी, बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ, व ब्रिक्स देय् थें न्याःगु प्लेटफर्म व संयन्त्रलिसे सहकार्य व आदानप्रदानयात बल्लाकाः चीनं अमेरिकालिसे म्हो जुयाच्वंगु व्यापारय् दुगु खाइयात याकनं हे पूवंकल, अले फुक्क लँपुइ न्ह्यःने वनाच्वंगु दु, गुकी दँय्दसं विदेशी व्यापार अप्वया वनाच्वंगु दु । सरकारी तथ्यांकं क्यंगु दु कि सन् २०२४ य् चीनया निर्यात २५ ट्रिलियन युआन थ्यनी, अले व्यापारिक अधिशेष १ ट्रिलियन अमेरिकी डलर स्वयां अप्वः जुइ, गुगु चीनया निर्यातय् दकलय् अप्वः जक मखु, विश्वया व्यापारय् नं दकलय् अप्वः खः । थ्व व्यापार युद्धय् छखे अमेरिकीतय्सं चीनया विदेश व्यापार हिस्साय् थःगु स्थिति तीव्र गतिं म्हो जुयाच्वंगु खनेदु । मेखे चीनया वैदेशिक व्यापार बल्लानाच्वंगु खनाः अमेरिकी राजनीतिज्ञत अजूचायाच्वंगु दु, अले उमिसं फयेमाःगु मनोवैज्ञानिक चिन्ता व प्रहार अभूतपूर्व खः ।

निगूगु, अमेरिकाय् मुद्रास्फीति दरयात क्वकाःगुलिं थुकियात म्हो यायेत थाकुयाच्वंगुलिं अमेरिकी जनतायात तःधंगु नोक्सानी जूगु दु । ट्रम्प व वया उत्तराधिकारी बिडेनं चीन विरुद्ध न्ह्याकूगु व्यापार युद्ध अमेरिकाय् औद्योगिक प्रतिस्थापनया अभावया सन्दर्भय् न्ह्याःगु खः । अमेरिकां चिनियाँ उत्पादनया थासय् मेक्सिको, भारत, भियतनाम आदि देय् या उत्पादन व उत्पादनयात तसकं ग्वाहालि याःसां नं थुपिं देय् या उत्पादन उद्योगया मू घटक चीनया औद्योगिक श्रृंखला आपूर्तिइ यक्व निर्भर जुयाच्वंगु दु । वास्तवय् अमेरिकां भारत, भियतनाम व मेक्सिकोय् आयात प्रतिस्थापनया आशा याःगु गम्भीर गलत गणना याःगु दु । अमेरिकां सुरु याःगु व्यापार युद्धं चीनया औद्योगिक श्रृंखलायात खास हे लिच्वः लाकूगु मदुनि । बरु अमेरिकां प्रत्यक्ष व अप्रत्यक्ष रुपं चिनियाँ आयातय् तःगु शुल्क मूलतः अमेरिकी उपभोक्तातय्त हे थ्यनाच्वंगु दु, अले अमेरिकाय् अप्वः मुद्रास्फीतिया छगू मू कारण जुयाच्वंगु दु । ट्रम्प प्रशासनं चीन विरुद्ध व्यापार युद्ध न्ह्याकूगु इलंनिसें विशेष यानाः कोभिड–१९ महामारीया महामारी ब्वलंगु इलंनिसें अमेरिकी मुद्रास्फीति दर लगातार अप्वया वनाच्वंगु दु, अले फुक्कं सामान महँग जुयाच्वंगु दु । अमेरिकी सरकारं उच्च ब्याजदर थेंज्याःगु चरम कन्टेन्मेन्टया उपाय काःसां नं मुद्रास्फीति दर नियन्त्रणया लक्ष्यय् गबलें थ्यंगु मदुनि । अमेरिकी जनतां कटु गुनासो यानाच्वंगु दु, अले अमेरिकी सरकार विरुद्ध थीथी द्वपं व दुर्व्यवहार नं अन्तहीन जुयाच्वंगु दु । थ्व लिच्वः अमेरिकी सरकारं आशा मयाःगु खः ।

स्वंगूगु, अमेरिकी औद्योगिक श्रृंखलाया कमजोरी उजागर जूगु दु, अले उत्पादन उद्योगया कमजोरी झन कमजोर जूगु दु । अमेरिकी सरकारं व्यापार युद्ध न्ह्याकूगु छगू उद्देश्य धइगु उत्पादन उद्योगयात हाकनं अमेरिकाय् आकर्षित यायेगु व अमेरिकी उत्पादन उद्योगयात हाकनं बल्लाकेगु खः । तर, उल्टा हे जुल । अमेरिकां व्यापार युद्ध न्ह्याकूगु थ्यंमथ्यं ७ दँया लिच्वः स्वयेबलय् उत्पादन उद्योग अमेरिकाय् लिहां मवःगु जक मखु, अमेरिकाया मौलिक औद्योगिक श्रृंखला नं अस्तव्यस्त जूगु दु । अमेरिकी कम्पनितसें मूल रुपं दयेकूगु दक्ष विश्वव्यापी औद्योगिक श्रृंखला विभाजन प्रणाली व्यवधानय् लाःगु दु । वैकल्पिक आपूर्तिकर्ता मालेगु ज्याय् ई काइगु व मूल आपूर्ति श्रृंखलाया गुणस्तर व लागत प्रभावकारिता प्राप्त याये फइमखु । अझ व्यापार युद्धं हःगु अनिश्चिततां नं आपालं अमेरिकी कम्पनीत लगानी व विस्तार थेंज्याःगु निर्णय यायेत लिचिलाच्वंगु दु, गुकिं औद्योगिक श्रृंखलाया दीर्घकालीन स्थिर विकासयात लिच्वः लाकूगु दु । गथेकि आपालं अमेरिकी कम्पनीत कच्चा पदार्थ, पार्टपूर्जा आदिया निंतिं चीनपाखें आयात जुइगुलिइ यक्व निर्भर जुयाच्वंगु दुसा इलेक्ट्रोनिक्स उद्योगयात दसुया रुपय् काये । चीन आपालं इलेक्ट्रोनिक कम्पोनेन्टया मू उत्पादक खः । व्यापार युद्धं सम्बन्धित अमेरिकी कम्पनीतय्त स्थिर आपूर्ति कायेत थाकुयाच्वंगु दु, लागत अप्वयाच्वंगु दु व उत्पादनया प्रगतिइ पंगः थनाच्वंगु दु । दसुया निंतिं एप्पलयात कम्पोनेन्ट आपूर्तिया अभाव जुयाच्वंगु दु । व्यापार युद्धं अमेरिकाय् आन्तरिक उत्पादन कम्पनी आयातय् पंगः थनाच्वंगु दु, गुकिं व्यापार युद्धया सन्दर्भय् अमेरिकी उत्पादन उद्योगया खोक्रोतायात अझ अप्वः उजागर याःगु दु ।

प्यंगूगु, अमेरिकां चीनलिसेया वार्ताय् थःगु फुक्क बार्गेनिङ चिप त्वःताः निष्क्रिय जुयाच्वंगु दु । सन् २००१ य् चीन डब्लुटीओय् दुहां वयेधुंकाः अमेरिकां प्रायः चीन–अमेरिका व्यापारय् असन्तुलन धाःगु खँयात चीनविरुद्ध प्रतिबन्ध तयेगु निंतिं छ्यलाच्वंगु दु, गुकिं यानाः चीनयात सम्झौता यायेत व आपालं क्षेत्रय् सहुलियत बीत बाध्य याःगु दु, गथेकि आरएमबीया मूल्यांकनया माग यायेगु व चीनयात वित्तीय संकटं मुक्त जुइत ग्वाहालि यायेत तकं धायेगु । तर न्हापा न्हापा अमेरिकाया प्रतिबन्ध तच्वःगु तर अप्रभावकारी जूगु खःसा वास्तविक प्रतिबन्ध नं सीमित जूगु खःसा चीनपाखें अमेरिकां काःगु फाइदा नं तःधंगु खः । तर सन् २०१८ य् ट्रम्प प्रशासनं अमेरिकी सरकारया फिज पात पूवंक चीकाः चीन विरुद्ध अभूतपूर्व चरम व्यापारिक दबावया उपाय ल्ह्वनाः व्यापारया माध्यमं चीनया उद्योगया विकासयात पनेगु कुतः याःगु खः । व्यापार युद्ध लिपा ट्रम्प प्रशासन व वया उत्तराधिकारी बिडेन प्रशासनं नं चीन विरुद्ध प्रविधि युद्ध व आर्थिक युद्ध न्ह्याकूगु खःसा विश्वन्यंकं चिनियाँ प्रविधि कम्पनीतय्गु लिउलिउ वनाः अवरोध याःगु खः । आःतक अमेरिकां चीन विरुद्ध नालाकाःगु कन्टेन्मेन्ट रणनीतियात बेइमान धायेफइ, अले ट्रम्प कार्ड नं म्हितल । बार्गेनिङ चिप ल्यं दनि मखु । अन्तय् अमेरिकां चीनयात कायेफइगु आक्रमण व नोक्सानीया उपाय धइगु जनमतया स्मियर व दानवीकरण जक खः, तर उकियात नं चीनया भिसा मुक्त नीतिं छगू छगू यानाः समाधान याइ । आः ७ दँ स्वयां अप्वः व्यापारिक युद्ध, प्रविधि युद्ध, वित्तीय युद्ध, जनमत युद्ध लिपा अमेरिकी सरकारं चीनलिसे सामना यायेबलय् सक्रिय जुइगुपाखें निष्क्रिय जुइगुपाखे आकाझाकां लुइकूगु दु ।

प्रविधि युद्धं अमेरिकाय् गुलि लिच्वः लाकी ?

सन् २०१८ य् अमेरिकी सरकारं चीन विरुद्ध व्यापार युद्ध सुरु यायेवं तुरुन्त हे प्रविधि युद्ध न्ह्याकाः थः सहयोगी राष्ट्रलिसे जानाः विश्वन्यंकं चिनियाँ प्रविधि कम्पनीयात अवरुद्ध याःगु खः । अमेरिकां चीन विरुद्ध न्ह्याकूगु प्रविधि युद्ध खुदँ स्वयां अप्वः दयेधुंकल, अले थ्व निरन्तर रुपं अप्वया वनाच्वंगु दु, तर चीनया प्राविधिक विकासया गति धाःसा दिनाच्वंगु मदु, बरु झन झन तीव्र जुजुं वनाच्वंगु दु । उकिया अःखः अमेरिकाया थःगु हे प्रविधिया विकासय् तःधंगु लिच्वः लाःगु दु ।

न्हापां ला अमेरिकाया प्राविधिक फाइदा कमजोर जूगु दु । अमेरिकां चीन विरुद्ध काःगु नाकाबन्दीया कारणं निगू देय् दथुइ विज्ञान व प्रविधिइ खँल्हाबल्हा जुइ फयाच्वंगु मदु। छखे चीनया सरकार व उद्यमया नवप्रवर्तन व उद्यमशीलताया सम्भावनायात उत्तेजित याःगु दुसा चीनया प्राविधिक नवप्रवर्तनय् फुक्क पक्षय् तःधंगु सफलता प्राप्त याःगु दु । मेखे चीनया तीव्र प्राविधिक प्रगतिया न्ह्यःने अमेरिका घाटाय् लानाच्वंगु दु । २० दँ न्ह्यः चीन स्वयां अमेरिकायाके लगभग फुक्क प्राविधिक फाइदा दुगु खः, तर थौं चीनं प्राविधिक नवप्रवर्तनया अधिकांश ख्यलय् अमेरिकायात तीव्र गतिं लिउने लाकाः अझ लिउने लाकूगु दु । थौं छुं उच्चस्तरीय छिटपुट क्षेत्र बाहेक अमेरिकां थःगु फाइदा कायम यानातःगु दु, अले मेमेगु लगभग फुक्क पक्षयात चिनियाँ प्रविधिं स्वानातःगु दु । तीव्र गतिया रेल, जहाज निर्माण, विद्युत, न्हूगु ऊर्जा सवारी साधन थेंज्याःगु क्षेत्रय् अमेरिकां चीनलिसे तुलना यायेमफुगु जक मखु, विश्वय् अमेरिकाया दकलय् गर्व जुइगु एयरोस्पेस क्षेत्रय् तकं चीनं लिउने लाकूगु दु । अमेरिकां न्ह्याबलें अग्रता कयाच्वंगु चिप क्षेत्रय् आः नं फाइदा दुगु छुं छुं उच्चस्तरीय चिप बाहेक मेमेगु मध्यम व निम्नस्तरीय चिप उद्योग व बजार लगभग चीनया नियन्त्रणय् दु । दशकौंनिसें रोबोट कुकुरया विकास यानाच्वंगु बोस्टन डायनामिकयात तकं चीनया युशु टेक्नोलोजीं तत्काल हे लिउने लाकूगु दु । चीन व अमेरिका दथुइ कृत्रिम बुद्धिमत्ताया ख्यलय् रस्साकसी जुयाच्वंगु दु, तर डीपसीकया उदयलिसें स्थिति चीनया निंतिं अप्वः अनुकूल जुइगु दिशाय् विकास जुयाच्वंगु दु ।

निगूगु, अमेरिकाय् वैज्ञानिक व प्राविधिक प्रतिभाया क्षति अप्वया वनाच्वंगु दु । झी सकसिनं सिउगु हे खँ खः, अमेरिकाया समृद्धिया कारण अमेरिका वंगु १०० दँया दुने प्रतिभाया विश्वव्यापी मेल्टिंग पोट जुयाच्वंगुलिं खः । हलिंया फुक्क थासं प्रतिभाशाली मनूत अमेरिकाय् आप्रवासन यानाः अमेरिकी विज्ञान व प्रविधिया विकासय् तःधंगु योगदान बिउगु दु । उकी मध्ये चिनियाँ विद्यार्थी, चिनियाँ अमेरिकी वैज्ञानिक, चिनियाँ अमेरिकी प्राविधिक अनुसन्धानकर्तातय्सं दकलय् बांलाःगु प्रदर्शन याःगु दुसा अमेरिकी विज्ञान व प्रविधि सेनाया अग्रणी खः । तर लिपांगु दँय् अमेरिकाय् राजनीतिक अन्तर्द्वन्द्व अप्वया वःगु दु, समाज तसकं हे स्यनाच्वंगु दु, अले नश्लीय द्वन्द्व नं तच्वया वःगु दु । विशेष यानाः अमेरिकाय् चिनियाँ विद्यार्थी, चिनियाँ व चिनियाँ अमेरिकी अनुसन्धानकर्तालिसें चिनियाँ पृष्ठभूमिया मनूतय्त विभेद अप्वया वनाच्वंगु दु । अझ छु धाये, चीन व अमेरिका दथुइ वैज्ञानिक व प्राविधिक आदानप्रदानया च्यानलत चीकेगु निंतिं अमेरिकी राजनीतिज्ञतय्सं अमेरिकी प्रविधियात चीनय् निर्यात यायेगु जक मखु, चीन व अमेरिका दथुइ प्रतिभाया आदानप्रदानयात नं प्रतिबन्ध तःगु दु । अमेरिकी सरकारं चिनियाँ पृष्ठभूमिया चिनियाँ विद्यार्थी, चिनियाँ व चिनियाँ अमेरिकी वैज्ञानिक व इन्जिनियरतय्त नं विशेष रुपं दमन व उत्पीडन याःगु दु, उमिगु प्रमोशनया माध्यम अवरुद्ध यानाः अमेरिकी सरकार व उद्यमय् महत्वपूर्ण पदय् च्वनेत निषेध याःगु जक मखु, अमेरिकाय् अध्ययन व रोजगारीया दायरायात नं सीमित याःगु दु । गुलिखे विज्ञान व इन्जिनियरिङ मेजरं चिनियाँ पृष्ठभूमि दुपिं विद्यार्थीतय्त अध्ययन यायेत स्पष्ट रुपं निषेध याइ, अले आपालं महत्वपूर्ण वैज्ञानिक अनुसन्धान व प्राविधिक पद व संस्थात चिनियाँ विद्यार्थी व चिनियाँ व चिनियाँ-अमेरिकीतय्त खुल्ला मजू । चिनियाँ विद्यार्थी व चिनियाँ व चिनियाँ अमेरिकीत अमेरिकाय् अध्ययन, ज्या व जीवनय् अप्वः हे समस्याय् लानाच्वंगु दु । लिपांगु दँय् अप्वः चिनियाँ विद्यार्थी व चिनियाँ व चिनियाँ अमेरिकी वैज्ञानिक व प्राविधिक कर्मचारीतय्सं अमेरिका त्वःताः विश्वया फुक्क थासय् वनेगु ल्यःगु दु । उकी मध्ये गुलिखे वैज्ञानिकतय्सं थःगु मातृभूमिया सेवा यायेत चीन लिहां वनेगु ल्यःगु दु । गथेकि सन् २००४ य् चीनय् लिहां वयाः व्यवसाय न्ह्याकेगु निंतिं वःम्ह साङ्घाई एडभान्स माइक्रो–सेमीकन्डक्टर इक्विपमेन्ट कम्पनी लिमिटेडया अध्यक्ष व अध्यक्ष प्राध्यापक यिन झीयाओं छक्वः धयादीगु खः कि वंगु ४० दँया दुने अमेरिकां कम्ती नं १० गू कथंया अन्तर्राष्ट्रिय स्तरय् उन्नत %७ चिनियाँ विद्यार्थीतय्सं विकास याःगु खः, अले थुपिं प्रतिभात मध्ये ८०% निसें ९०% चीनय् लिहां वयाः थीथी ख्यलय् महत्वपूर्ण भूमिका म्हितूगु दु । मुक्कं चितुवाया छगू झलक, अध्यक्ष यिन झीयाओं न्ह्यथनादीगु दसु अमेरिकाय् प्रतिभा क्षतिया स्थितियात जक क्यनाच्वंगु दु । अमेरिकाया स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयया तथ्यांक कथं सन् २०१० निसें २०२१ तक अमेरिका त्वःताः वनीपिं चिनियाँ वैज्ञानिकतय्गु ल्याः लगातार ९०० निसें २६२१ थ्यंगु दु । तथ्यांकं क्यंगु दु कि अमेरिकाय् आः नं विश्वया दकलय् अप्वः शीर्ष वैज्ञानिकत दुसां उकिया ल्याः झन झन बांमलाना वनाच्वंगु दुसा चीनया स्वामित्वय् दूगु विश्वया शीर्ष वैज्ञानिकतय्गु ल्याः नं अमेरिकाया लिउलिउ वनाच्वंगु दु ।

स्वंगूगु, अमेरिकी प्रविधि उद्योगयात अमेरिकी सरकारं तसकं बाधा यानाच्वंगु दु । अमेरिकां चीन विरुद्ध प्रविधि युद्ध न्ह्याके न्ह्यः चिप ख्यलय् चीन व अमेरिका दथुइ श्रम विभाजन तसकं स्पष्ट जुयाच्वंगु खः, अर्थात चिप उत्पादनया डिजाइन व निर्माणया जिम्मेवारी अमेरिकाया हे खः, अले अमेरिकी चिप उद्योगया निंतिं विश्वया हे दकलय् तःधंगु उपभोक्ता बजार चीनं उपलब्ध याकूगु खः । तर अमेरिकां चीन विरुद्ध न्ह्याकूगु प्रविधि युद्धं थ्व ढाँचायात त्वाःथल । चीनया चिप उद्योगया विकासयात पनेगु निंतिं अमेरिकां तःजाःगु पःखाः दुगु चिकिचाधंगु प्राङ्गण दयेकेगु व चीनय् उच्चस्तरीय चिप निर्यात यायेत निषेध यायेगु थेंज्याःगु उपाय नालाकाल । थ्व पलाःया कारणं चीनयात चिप क्षेत्रय् मेहनत यायेत, आत्मनिर्भर जुइत व आत्मनिर्भर जुइत बाध्य याःगु जक मखु, चीनया विशाल उपभोक्ता बजारयात अमेरिकी चिप उद्योगपाखें पूर्ण रुपं अलग यानाबिल, गुकिं यानाः अमेरिकी चिप कम्पनीतय्त चीनया उपभोक्ता बजारय् न्हाय्पं क्वछुकेगु बाहेक मेगु छुं हे मदु । अमेरिकी चिप कम्पनीतय्के चीनया प्रविधिसिबें न्ह्यःने लाःगु उन्नत चिप दुसां नं चिनियाँ बजारय् पर्याप्त ग्राहक मदुगुलिं अमेरिकाया उन्नत धयातःगु चिपया नाफा मदयेधुंकूगु व सजावट जक जुइफइगु अवस्था वःगु दु । अमेरिकां चीन विरुद्ध प्राविधिक युद्ध न्ह्याकूगु इलंनिसें चिप उद्योगं प्रतिनिधित्व याइगु चीनया प्रविधि उद्योगयात तच्वःगु प्रहार मलाःगु जक मखु, झन झन बल्लाना वंगु दु । चीनं मध्यम, उच्च व निम्न लिसेंया फुक्क तहया स्वयं उत्पादित चिपं आन्तरिक बजारया मागयात तःधंगु कथं पूवंकूगु जक मखु, वार्षिक निर्यातय् नं उल्लेखनीय वृद्धि जूगु दु । सन् २०२४ य् चीनया चिप निर्यात छगू ट्रिलियन युआन स्वयां अप्वः जूगुलिं विश्वयात अजूचायेकूगु खः । बरु अमेरिकाय् चिप उद्योग व आपालं चिप उत्पादक कम्पनीतय्गु नाफा तसकं म्हो जूगु दु, तसकं घाटा जूगु दु, विकासया गति नं मदुगु दु । तथ्यांकं क्यंगु दु कि अमेरिकाया छगू नांजाःगु चिप कम्पनी इन्टेलया सन् २०२३ य् वार्षिक आम्दानी ५४ अर्ब २२८ करोड अमेरिकी डलर जूगु खः, गुगु दँय्दसं १४.००% म्हो जूगु खःसा शुद्ध नाफा १.६८९ अर्ब अमेरिकी डलर जूगु खः, गुगु दँय्दसं ७८.९२% म्हो जूगु खः । सन् २०२४या निगूगु त्रैमासिकय् इन्टेलया आम्दानी १२.८३३ बिलियन अमेरिकी डलर जुल, थ्व दच्छिया तुलनाय् ०.९०% म्हो जुल; थुकिया शुद्ध घाटा १.६१० बिलियन अमेरिकी डलर जुल, थ्व २०२३या थ्व हे अवधिइ १.५ बिलियन अमेरिकी डलरया नाफाया तसकं विपरीत जुल।२०२४या स्वंगुगु त्रैमासिकय् इन्टेलया आम्दानी १३.२८४ बिलियन अमेरिकी डलर जुल, गुकिलिं दँय्दसं ६.१७% म्हो जुल; थुकिया शुद्ध घाटा १६.६३९ अर्ब अमेरिकी डलर जूगु दु, गुगु दँय्दसं ५७०२.३६% म्हो जूगु दु । मेगु दसुया निंतिं अमेरिकाया मेगु चिप उत्पादक कम्पनी क्वालकमं मूलतः सन् २०२३ या सुरुइ अमेरिकां चिप निर्यात प्रतिबन्ध विस्तार याःगुलिं चिनियाँ बजार तंकल, अले चीनया ६०% स्वयां अप्वः आम्दानीया स्रोत खः । सन् २०२३ या निगूगु त्रैमासिकय् क्वालकमया शुद्ध नाफा दँय्दसंया तुलनाय् ५२ प्रतिशतं कुहां वःगु दुसा लिपांगु दँय् ऐतिहासिक न्यूनतम स्तरय् लाःगु दु । इन्टेल व क्वालकम नं थथे हे खः, अले एनभिडिया व एएमडी नं अपवाद मखु । इपिं थौंकन्हय् मुक्कं अमेरिकी चिप उद्योगया छगू सूक्ष्म जगत खः । अमेरिकी सरकारं न्ह्याकूगु प्रविधि युद्धं इमित चिनियाँ बजार तंकेगु ज्या याःगु दु, गुकिं यानाः इमिगु नाफाया स्रोत व थप विकासया निंतिं प्रेरणा नं तंकेगु ज्या जूगु दु । अमेरिकां चीन विरुद्ध न्ह्याकूगु प्रविधि युद्धं चीनयात सीमित क्षति याःगु दु, तर अमेरिकी प्रविधि कम्पनीतय्त जूगु आघात मिखां हे खनेदइ ।

आर्थिक युद्धं अमेरिकाय् गुलि लिच्वः लाकी ?

अमेरिकां चीन विरुद्धया कन्टेन्मेन्ट रणनीतिइ आर्थिक युद्ध न्ह्याकेगु धइगु तसकं भयावह आक्रमणया हतियार खः । अमेरिकां चीन विरुद्ध आर्थिक युद्ध न्ह्याकेगु, चिनियाँ रियल इस्टेट विस्फोट यायेगु, आरएमबी शर्ट यायेगु, चिनियाँ शेयर बजारयात दमन यायेगु नियत तःगु दु, गुकिं यानाः चिनियाँ सम्पत्तिया संकलन यायेगु झ्वलय् चीनया आर्थिक विकासयात नियन्त्रण यायेगु लक्ष्य प्राप्त जुइ ।

आरएमबी पूँजीगत खाता चायेकेगु प्रक्रिया चीन सरकारं नियन्त्रण यानातःगु क्रमिक प्रक्रियाय् जुयाच्वंगुलिं, अले चीन सरकारं बल्लाःगु वित्तीय फायरवाल दयेकूगुलिं चीनया वित्तीय बजार अजेय धायेफइ । थ्व पृष्ठभूमिइ अमेरिकां चीनयात याःगु आर्थिक आक्रमणया प्रभावकारिता तसकं सीमित दु, अझ यक्व ल्याखं नं अमेरिकां आशा याःगु स्वयां बिल्कुल विपरीत दु । अमेरिकां थःगु हे तुतिइ गोली क्ययेकूगु धायेफइ ।

चीनय् रियल स्टेट बजारया बूमिंगया इलय् अमेरिकां थःम्हं नियन्त्रण यानाच्वंगु तथाकथित अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संस्थापाखें चिनियाँ रियल स्टेट कम्पनीया विदेशी बन्डया होल्डिङ अप्वयेकाः चिनियाँ रियल स्टेट कम्पनीतय्त गाः खनाः ऋणया जाल दयेकेगु कुतः यानाच्वंगु मनूतय्सं खंगु खः । तर, चीन सरकारं आन्तरिक रियल स्टेट बजारया भविष्यवाणी यायेधुंकूगु खःसा रियल स्टेट बजारया उछालया चरम अवस्थाय् हे प्रतिचक्रीय नियामकीय उपायया श्रृंखला न्ह्याकूगु खः । उकी मध्ये छुं तःधंगु आन्तरिक रियल स्टेट कम्पनीतय्त ऋण व मेमेगु माध्यमं विदेशय् अन्धाधुन्ध विस्तार यायेत प्रतिबन्ध तःगु खः, गुकिं यानाः विदेशी ऋणया जालं चिनियाँ रियल स्टेट बजार सम्भावित पतन जुइगुपाखें बचे जूगु खः । गथेकि चिनियाँ शेयर बजारयात शर्ट यायेगु निंतिं छखे अमेरिकां चिनियाँ कन्सेप्ट शेयरया अनावश्यक अनुसन्धानया प्रयोग यानाः अमेरिकाय् सूचीकृत चिनियाँ कम्पनीयात दमन यायेत प्रतिकूल रिपोर्ट जारी याःगुलिं ए शेयर बजारयात क्वय् घ्वानाः यंकल । मेखे अमेरिकां अमेरिकां नियन्त्रण यानातःगु छुं अन्तर्राष्ट्रिय रेटिङ एजेन्सी मार्फत चिनियाँ अर्थतन्त्र, चिनियाँ कम्पनी व शेयर बजारय् मन्दी क्यनाः मखुगु नकारात्मक रिपोर्टया श्रृंखला जारी यानाः अन्तर्राष्ट्रिय लगानीकर्तातय्त चिनियाँ शेयर बजार त्वःतेत भ्रमित यायेगु कुतः याःगु खः । तर, विश्वय् छगू जक अर्थतन्त्रया उत्कृष्ट प्रदर्शनं ए शेयर बजारयात शर्ट यायेगु अमेरिकी षडयन्त्रयात क्रैक याःगु दु । थ्व हे इलय् ए शेयर बजार तःधं व लगानीकर्ता नं यक्व दु । थ्व बाहेक अमेरिकाया सिमा झाओया नियत सकसिनं सिउ । उकिं ए–शेयर बजाः शर्ट यायेगु अमेरिकाया कुतः सफल मजुल । चीनया ए शेयर बजार आः नं थःगु हे लय व प्रक्षेपपथ कथं व्यवस्थित व स्वायत्त रुपं संचालन जुयाच्वंगु दु ।

चीन विरुद्ध आर्थिक युद्ध न्ह्याकेगु झ्वलय् अमेरिकाया मू इच्छा धइगु बल्लाःगु डलरया माध्यमं आरएमबीया विनिमय दरयात दमन यायेगु खः, गुकिं चिनियाँ कोषयात आत्मसात यायेफइ व चिनियाँ सम्पत्तिया कटनी यायेफइ । गबले तक ब्याजदर अप्वयेकाः डलरया ज्वारभाटा दयेकी, उबले तक चीनलिसें विश्वन्यंकंया पूँजी अमेरिकाय् प्रवाह याके फइगु विश्वास अमेरिकाया दु । उकिं सन् २०२२ या मार्चनिसें अमेरिकां न्हूगु चरणया ब्याजदर अप्वयेकेगु ज्या न्ह्याकूगु दु । न्हापांगु छुं ब्याजदर अप्वयेकूगुलिं आरएमबीया मूल्यह्रास जूसां नं चिनियाँ पूँजीया प्रवाहय् धाःसा लगभग छुं हे लिच्वः मलाःगु खः । थुकिया लिच्वः कथं फेडरल रिजर्भं हिंसक ब्याजदर वृद्धि यात, गुकिं अमेरिकायात निदँ तक थ्यंमथ्यं ६% ब्याजदर कायम यायेत अनुमति बिल, गुकिं फेडरल रिजर्भया ब्याजदर वृद्धिया इतिहासय् न्हूगु उच्चस्तर दयेकल । फेडरल रिजर्भया हिंसक ब्याजदर वृद्धि व बल्लाःगु डलरया प्रभावय् छगू इलय् आरएमबी विनिमय दरया मूल्यह्रास १७% स्वयां अप्वः जूसां अमेरिकां आशा मयाःगु खँ छु धाःसा, तुलनात्मक रुपं धायेगु खःसा मेमेगु अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राया तुलनाय् आरएमबी विनिमय दर आः नं दकलय् स्थिर नेता जुयाच्वंगु दु । विशेष यानाः अमेरिकायात निराशाजनक खँ छु धाःसा चिनियाँ पूँजी अमेरिकाय् मवःगु जक मखु, विश्वव्यापी कोषयात नं रोल इन यायेत आकर्षित याःगु दु ।लिपांगु दँय् चीन दकलय् अप्वः विदेशी पूँजी लगानी आकर्षित याइगु देय् मध्ये छगू जुयाच्वंगु दु । चीनया तःधंगु बजार, स्थिर राजनीतिक अवस्था, तीव्र विकास, तःधंगु सम्भावना, व अप्वः सुधार व वृद्धि जुयाच्वंगु व्यापारिक वातावरणं चीनयात अन्तर्राष्ट्रिय पूँजीया निंतिं अप्वः आकर्षक दयेका बिउगु दु । थ्व पृष्ठभूमिइ चीनं ब्याजदर अप्वयेकेगु ज्याय् अमेरिकाया लिउलिउ मवंगु जक मखु, बरु अमेरिकाया विपरीत दिशाय् ब्याजदर कटौती यात । अमेरिकाया तःधंगु ब्याजदर वृद्धि व डलरया क्वातुगु नीतिं चीनया आर्थिक चक्र, चीनया मौद्रिक नीति, चीनया पूँजी प्रवाहय् छुं लिच्वः लाःगु मदु ।

थौं बल्लाःगु डलर दिगो मजू । सन् २०२४ य् अमेरिकां अनिच्छापूर्वक ब्याजदर म्हो यायेगु पलाः न्ह्याकूगु दु, गुकिं अमेरिकायात दुविधाय् लाकूगु दु । यदि अमेरिकां ब्याजदर म्हो यायेगु त्वःताः उच्च ब्याजदर कायम यात धाःसा ब्याजदरया भारी भार अमेरिकी कम्पनी व अमेरिकी सरकारयात सह यायेत थाकुइगु जूगु दु । उदाहरणया रुपय् अमेरिकी सरकारयात काये । आःया अमेरिकी सरकारया ऋण ३५ ट्रिलियन अमेरिकी डलर तक दु । आःया ब्याजदरया स्तरय् अमेरिकी सरकारं दँय्दसं ऋण ब्याजय् २ ट्रिलियन अमेरिकी डलर तक खर्च यायेमाः तर अमेरिकी सरकारया वार्षिक आर्थिक आम्दानी धाःसा ४ ट्रिलियन अमेरिकी डलर जक दु । तःधंगु ब्याज खर्च अमेरिकी सरकार व अमेरिकी कम्पनीतय्गु निंतिं असह्य बोझ जुइधुंकूगु दु, उकिं ब्याजदर म्हो यायेगु धइगु फेडरल रिजर्भया असहाय पलाः जुइ । तर यदि फेडं ब्याजदर कटौती यानाच्वन धाःसा बल्लाःगु डलरं थःगु स्थिति तंकी, अले अन्तर्राष्ट्रिय पूँजी नं अमेरिकां तःधंगु ल्याखय् पिहां वनी, गुकिं यानाः अमेरिकी अर्थतन्त्रय् हि बाः वनी । डलरया बुलबुल फुटे जुइवं डलरया वर्चस्व गबलें नं लिहां मवयेफु, अले अमेरिकां डलरया ज्वारभाटा दयेकाः विश्वयात फलफूल यायेगु कुतःयात न्ह्याकेत थाकुइगु जुइ ।

अमेरिकां चीन विरुद्ध न्ह्याकूगु आर्थिक युद्धं अमेरिकाय् तःधंगु व दूरगामी नकारात्मक लिच्वः लाकाच्वंगु दु धकाः धायेफु, अले अमेरिकाया अर्थतन्त्र कुहां वनीबलय् अमेरिकाय् जुइगु नकारात्मक लिच्वः झन झन खनेदया वनी ।