चीना आड अमेरिकेच्या अर्थीक झुजाचो परिणाम कितें जालो?

(ओरिएंटल फायनान्स मॅगझीनाच्या अधिकृत खात्यांतल्यान परतून छापून, हांग्कांग जर्नल मिडिया असोसिएशनाचे उपाध्यक्ष यान आंशेंग हांणी.)

2025 वर्सा सावन चीन-अमेरिकन वेपारी झुज आनीक वाडलां आनी दर, तंत्रगिन्यान आनी उद्देगीक साखळी ह्या मळार खेळांत बहुआयामी टकरावाची प्रवृत्ती दिसून आयल्या. अर्दवायू, नवी उर्जा वाहनां, शेतकी अशा मुखेल वाठारां भोंवतणी दोनूय वटांनी खर टकराव सुरू केल्यात. 2 एप्रील 2025 दिसा अमेरिकेच्या सरकारान अमेरिकेंत निर्यात जावपी चीनी वस्तूंचेर "परस्पर दर" लादतले अशें जाहीर केलें, तातूंत कर दर 34% आसतलो. 2018 वर्सा सावन 20% दराक मेळून व्यापक कर दर 54 टक्क्यां मेरेन पावलो. चीन चड बरो ना. ४ एप्रीलाक चीनान रोखडेंच "३४% ते ३४%" परस्पर दर धोरण सुरू केलें, अमेरिकेंतल्यान येवपी सगळ्या आयात केल्ल्या वस्तूंचेर ३४% शुल्क लादलें, तातूंत शेतकी उत्पादनां, उर्जा, मोटारी आनी हेर मळां हांचो आस्पाव जाता. त्याच वेळार चीनान 16 अमेरिकेच्या संस्थांचो निर्यात नियंत्रण वळेरेंत आस्पाव केला, तांकां दोट्टी वापराच्यो वस्तू निर्यात करपाक बंदी घाल्या; आनी चीना वांगडा आयात आनी निर्यात कार्यावळी करपाक बंदी घालून 11 कंपनींचो अविश्वसनीय घटक वळेरेंत आस्पाव केलो. ते भायर चीनान चीनाक शेतकी उत्पादनां खातीर अमेरिकेंतल्या 6 कंपनींची निर्यात पात्रताय स्थगीत केल्या, आनी मध्यम आनी जड दुर्मिळ धर्तरे संबंदीत वस्तूंचेर निर्यात नियंत्रण चालीक लायलां.

चीन-अमेरिका वेपार झुजाच्या निमाण्या फेरयेंतल्यान चीनाचे प्रतिकार उपाय चड घटमूट जायत आसात हें आमकां दिसता. तर, निमाणें चीन-अमेरिका अर्थीक झुजांत कोण जिखतलो? 2018 वर्सा सावन चीन-अमेरिकन अर्थीक सर्तीचो नियाळ घेवन निश्कर्श काडप कठीण न्हय.

वेपारी झुजाचो अमेरिकेचेर कितलो परिणाम जाता?

2018 वर्सा ट्रम्प प्रशासनान, तेन्नाचो अमेरिकेचो अध्यक्ष, चीना आड वेपारी झूज सुरू केलें, जें बाइडेन प्रशासनाच्या काळांत आनीक खर जालें. पूण सात वर्सां उपरांत अमेरिकेचीं अपेक्षीत ध्येयां साध्य करपाक अपेस आयलांच, पूण व्हड लुकसाण, त्रास आनी नग्न नितंब उक्ते केल्यात. अमेरिकेच्या वेपारी झुजाक लागून चीनाक मर्यादीत लुकसाण जालां, पूण अमेरिकेचेंच लुकसाण अमेरिकन लोकांच्या अपेक्षां परस खूब चड जालां, जें खासा करून फुडल्या आंगांनी दिसून येता.

पयलें, अमेररकी राजकारण्यांक अपूर्व मानसीक धपको बसला. वेपारी झुजाच्या पुराय काळांत चीनाच्या परराश्ट्रीय वेपारांत एकंदरीत सुदारणा जाल्या आनी झुज जितलें चड आसता तितलें तें बळिश्ट जाता अशें म्हणूं येता. वेपारी झुजाचो सुरवेचो निर्यातीचेर जाल्लो परिणाम सोडल्यार चीनाच्या परराश्ट्रीय वेपार स्थिरीकरण धोरणाक खूब थोड्याच काळांत वांटो घेतला. आरसीईपी, बेल्ट अँड रोड इनिशिएटिव्ह, ब्रिक्स देशां ह्या सारक्या प्लॅटफॉर्म आनी यंत्रणेकडेन सहकार्य आनी आदान-प्रदान घटमूट करून चीनान अमेरिकेकडेन आकुंचन जावपी वेपारांतली अंतर रोखडीच भरून काडल्या आनी सगळो मार्ग फुडें वता, परकी वेपार वर्साक वर्स वाडत आसा. अधिकृत आंकडेवारी प्रमाण चीनाची निर्यात 2024 वर्सा 25 ट्रिलियन युआन मेरेन पावतली आनी तिची वेपारी उरिल्ली 1 ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर परस चड आसतली, जी चीनाच्या निर्यातींतली सगळ्यांत व्हडलीच न्हय, तर संवसारांतल्या वेपारांतय सगळ्यांत व्हडली. ह्या वेपारी झुजांत एके वटेन अमेरिकन लोकांक चीनाच्या परकी वेपाराच्या वांट्यांत आपली सुवात नेटान उणी जायत आसा अशें दिसता. दुसरे वटेन चीनाचो परकी वेपार वाडत आसा हें पळोवन अमेरिकन राजकारणी घुस्पागोंदळांत पडटात आनी तांकां जाल्ली मानसीक चिंता आनी धपको अपूर्व आसा.

दुसरें, अमेरिकेंतलो चलनवाडीचो दर वयर ओडून घेतला आनी तो उणो करप कठीण जालां, जाका लागून अमेरिकन लोकांक व्हड लुकसाण जालां. ट्रम्प आनी ताच्या उत्तराधिकारी बाइडेन हांणी चीनाआड सुरू केल्लें वेपारी झूज अमेरिकेंत उद्देगीक प्रतिस्थापन नाशिल्ल्यान सुरू जालें. चीनी उत्पादनांची सुवात घेवपाखातीर अमेरिकेन मेक्सिको, भारत, व्हिएतनाम आनी हेर देशांच्या उत्पादन आनी उत्पादनाक खर आदार दिला आसलो तरी ह्या देशांतल्या उत्पादन उद्देगाचे मुखेल घटक चीनाच्या उद्देगीक साखळीच्या पुरवणाचेर चड आदारून आसात. खरें म्हणल्यार भारत, व्हिएतनाम आनी मेक्सिकोंत आयात बदलपाची अमेरिकेची आस्त गंभीरपणान चुकीची गणीत जाल्या. अमेरिकेन सुरू केल्ल्या वेपारी झुजाचो चीनाच्या उद्देगीक साखळीचेर व्हडलोसो परिणाम जावंक ना. उरफाटें चीनाच्या आयातीचेर अमेरिकेन प्रत्यक्ष आनी अप्रत्यक्षपणान घाल्ले शुल्क मुळाव्यान अमेरिकन गिरायकांक दितात, आनी अमेरिकेंतल्या चड चलनवाडीचें एक मुखेल कारण जालां. ट्रम्प प्रशासनान चीना आड वेपारी झूज सुरू केल्या उपरांत, खास करून कोवीड-19 महामारी सुरू जाले उपरांत अमेरिकेचो चलनवाडीचो दर स्थिरपणान वाडत आसा, आनी सगळेंच चड खर्चीक जालां. अमेरिकेच्या सरकारान चड व्याजदर अशे अत्यंत आळाबंदा हाडपाचे उपाय केल्यात तरी चलनवाड दर नियंत्रणाच्या लक्ष्या मेरेन केन्नाच पावलो ना. अमेररकी लोक कडू कागाळ करतात आनी अमेरिकेच्या सरकाराचेर वेगवेगळे आरोप आनी दुरुपयोग अशेंच अशेंच. हो निकाल अमेरिकेच्या सरकारान अपेक्षा करूंक नाशिल्लो.

तिसरें, अमेरिकेच्या उद्देगीक साखळीचें दुबळेपण उक्ते जालां आनी उत्पादन उद्देगांतले उणाव आनीक दुबळे जाल्यात. अमेरिकेच्या सरकारान वेपारी झुज सुरू करपाचो एक हेत म्हळ्यार उत्पादन वेवसाय परतून अमेरिकेंत आकर्शीत करप आनी अमेरिकेचो उत्पादन उद्देग परतून घटमूट करप. पूण ताचे उरफाटें घडलें. अमेरिकेन वेपारी झुज सुरू केल्या उपरांत सुमार सात वर्सांच्या निकालावयल्यान पळयल्यार उत्पादन उद्देग अमेरिकेंत परतून येवंक ना, पूण अमेरिकेची मूळ उद्देगीक साखळीय खंडीत जाल्या. अमेरिकन कंपनींनी मुळाव्यान बांदिल्ली कार्यक्षम जागतीक उद्देगीक साखळी विभागणी पद्दत खंडीत जाल्या. पर्यायी पुरवणदार सोदप वेळ घेवपी आसता आनी मूळ पुरवण साखळीचो दर्जो आनी खर्च-अनुकूलताय मेळोवंक शकना. तशेंच वेपारी झुजाक लागून निर्माण जाल्ल्या अनिश्चिततायेक लागून जायत्या अमेरिकन कंपनींक गुंतवणूक आनी विस्तार अशे निर्णय घेवपाकय संकोच केला आनी ताचो परिणाम उद्देगीक साखळीच्या दीर्घकाळांतल्या स्थिर उदरगतीचेर जाला. देखीक- जायत्यो अमेरिकन कंपनी कच्चो माल, भाग आदी खातीर चीनांतल्यान आयात करपाचेर खूब आदारून आसतात.इलॅक्ट्रॉनिक्स उद्देगाक उदाहरण म्हणून घेवचें. चीनांत जायत्या इलॅक्ट्रॉनीक घटकांचे मुखेल उत्पादन करपी देश आसा. वेपारी झुजाक लागून संबंदीत अमेरिकन कंपनींक स्थिर पुरवण मेळोवप कठीण जाता, ताका लागून खर्च वाडटा आनी उत्पादनाची प्रगती खंडीत जाता. देखीक- एपल कंपनीक घटक पुरवण उणावाक तोंड दिवचें पडटा. वेपारी झुजाक लागून अमेरिकेंतल्या देशी उत्पादन कंपनींच्या आयातींत आडमेळीं आयल्यात आनी ताका लागून वेपार झुजाच्या संदर्भांत अमेरिकेच्या उत्पादन उद्देगांतल्यान पोकळ जावपाचेर आनीक भर पडला.

चवथी गजाल म्हळ्यार चीना कडेन जाल्ल्या वाटाघाटींत अमेरिकेचीं सगळीं वाटाघाटीचीं चिप्स गमायल्या आनी ती चडांत चड निष्क्रिय जाल्या. चीन 2001 वर्सा डब्ल्यूटीओंत सामील जाले उपरांत चीन-अमेरिकन वेपारांतल्या असंतुलन अशें म्हण्टात ताचो उपेग खूबदां चीनाचेर मंजुरी करपाक वापरला, ताका लागून चीनाक जायत्या वाठारांनी तडजोड करची पडली आनी सवलती दिवची पडली, जशें आरएमबीची कदर मागप आनी चीनाक अर्थीक संकश्टापसून सुटका मेळोवपाक चीनाक मजत करपाक लेगीत सांगप. पूण आदल्या काळांत अमेरिकेचीं मंजुरी मोट्यान पूण निष्प्रभावी आशिल्लीं आनी प्रत्यक्ष मंजुरी मर्यादीत आशिल्ली आनी चीनांतल्यान अमेरिकेक मेळिल्लो फायदो व्हड आशिल्लो. पूण 2018 वर्सा ट्रम्प प्रशासनान अमेरिकेच्या सरकाराचें अंजीराचें पान पुरायपणान फाडून चीनाचेर अपूर्व अशे अत्यंत वेपारी दबावाचे उपाय केले आनी वेपारा वरवीं चीनाच्या उद्देगाची उदरगत आडावपाचो यत्न केलो. वेपारी झुजा उपरांत ट्रम्प प्रशासन आनी ताचे उपरांत आयिल्ल्या बाइडन प्रशासनानय चीनाआड तंत्रगिन्यानाचें झूज आनी अर्थीक झूज सुरू केलें आनी संवसारभरांतल्या चीनी तंत्रगिन्यान कंपनींचो फाटोफाट करून तांकां आडायले. आतां मेरेन अमेरिकेन चीनाचेर आपणायिल्ली आळाबंदा हाडपाची रणनिती बेईमान अशें म्हणूं येता आनी ट्रम्प कार्डां खेळयल्यात. मोलवाड करपाची कसलीच चिप उरली ना. निमाणें अमेरिकेन चीनाचेर करपाक शकतात ते एकूच हल्लो आनी हानी उपाय म्हणल्यार लोकमत धुकलप आनी राक्षसीकरण, पूण चीनाच्या व्हिसा मुक्त धोरणानय एक एक करून सोडयतात. आतां सात वर्सां परस चड काळ वेपारी झुजां, तंत्रगिन्यानाचीं झुजां, अर्थीक झुजां आनी लोकमत झुजां जाले उपरांत अमेरिकेच्या सरकाराक चीनाक तोंड दितना सक्रियतायेंतल्यान निष्क्रिय रावपाक पावलां अशें अचकीत कळ्ळां.

तंत्रगिन्यानाच्या झुजाचो अमेरिकेचेर कितलो परिणाम जाता?

2018 वर्सा अमेरिकेच्या सरकारान चीना आड वेपारी झूज सुरू केल्या उपरांत रोखडेंच तंत्रगिन्यानाचें झूज सुरू केलें आनी आपल्या इश्ट देशां वांगडा मेळून संवसारभर चीनी तंत्रज्ञान कंपनींक आडायलें. अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांनी चीनाआड सुरू केल्लें तंत्रगिन्यानाचें झूज स वर्सां परस चड काळ चलत आयलां, आनी तें सतत वाडत आसा, पूण चीनाच्या तंत्रीक उदरगतीची गती थांबूंक ना, पूण ती नेटान आनी वेगान जायत आसा. उरफाटें अमेरिकेच्या स्वताच्या तंत्रगिन्यानाच्या विकासाचेर व्हड परिणाम जाला.

पयलें, अमेरिकेचो तंत्रीक फायदो दुबळो जाला. अमेरिकेन चीनाचेर केल्ल्या नाकाबंदीच्या उपायांक लागून दोनूय देशांक विज्ञान आनी तंत्रगिन्यानाच्या मळार संवाद सादपाक मेळना. एके वटेन चीन सरकार आनी उद्देगधंदे हांच्या नवनिर्माण आनी उद्देजकतेची तांक उत्तेजीत केल्या, आनी चीनाच्या तंत्रीक नवनिर्माणांत सगळ्या बाबतींत व्हडलीशी सुदारणा केल्या. दुसरे वटेन चीनाची तंत्रगिन्यानाची नेटान प्रगती पळोवन अमेरिकेचें लुकसाण जालां. २० वर्सां आदीं चीनाचेर अमेरिकेचे चड करून सगळे तंत्रीक फायदे आशिल्ले, पूण आयज चीनान तंत्रीक नवनिर्माणाच्या चडशा मळार अमेरिकेक नेटान पकडून लेगीत फाटीं घालां. आयज कांय उच्च दर्जाचे विरळ क्षेत्र सोडल्यार अमेरिकेंत अजूनय आपले फायदे तिगोवन दवरल्यात आनी हेर चड करून सगळे आंग चीनी तंत्रगिन्यानान बांदून दवरल्यात. वेगान चलपी रेल्वे, जहाज बांदप, वीज, नव्या उर्जा वाहनां ह्या सारक्या वाठारांनी अमेरिकेची चीनाची तुळा करपाक मेळनाच, पूण संवसारांतल्या अमेरिकेचो सगळ्यांत अभिमान आशिल्लो एरोस्पेस क्षेत्र लेगीत चीनान फाटीं घाला. अमेरिकेचीं संयुक्त संस्थानां सदांच फुडें आशिल्ल्या चिप मळार, कांय उच्च दर्जाचीं चिपां सोडल्यार, जांकां अजूनय फायदो आसा, हेर मध्य आनी उण्या दर्जाचे चिप उद्देग आनी बाजारपेठ चड करून चीनाचें नियंत्रण आसा. दशकां सावन रोबॉट सुणीं तयार करपी बोस्टन डायनामिक्स कंपनीक लेगीत चीनाच्या युशु तंत्रज्ञानान क्षणांत फाटीं घालां. चीन आनी अमेरिकेचीं संयुक्त संस्थानां कृत्रीम बुध्दीमत्तेच्या मळार रस्साकशी करतात, पूण डीपसीक कंपनीच्या उदयाक लागून चीनाक चड अनुकूल अशे दिकेन परिस्थिती वाडत आसा.

दुसरें, अमेरिकेंतल्या शास्त्रीय आनी तंत्रीक प्रतिभेचें लुकसाण चडांत चड स्पश्ट जायत आसा. आमी सगळ्यांक खबर आसा तशें अमेरिकेची समृध्दी फाटल्या शंबर वर्सांत अमेरिकेची संवसारीक प्रतिभेची वितळपाची कुंड जाल्या. संवसारभरांतल्या प्रतिभावान अमेरिकेंत स्थलांतरीत जावन अमेरिकन विज्ञान आनी तंत्रगिन्यानाच्या विकासांत व्हड योगदान दिलां. तातूंत चीनी विद्यार्थी, चीनी-अमेरिकन शास्त्रज्ञ आनी चीनी-अमेरिकन तंत्रीक संशोधक हांणी सगळ्यांत बरें कामगिरी केल्या आनी अमेरिकन विज्ञान आनी तंत्रज्ञान सैन्याचे फुडारी आसात. पूण हालींच्या वर्सांनी अमेरिकेंतली राजकीय भितरली झगडीं वाडत गेलीं, समाजांत खूब फाटींफुडें जालां आनी वंशीक संघर्श चड खर जाल्यात. खासा करून चीनी विद्यार्थी, चीनी आनी चीनी-अमेरिकन संशोधक सयत चीनी फाटभूंय आशिल्ल्या लोकां कडेन अमेरिकेंत चड भेदभाव जाला. ताचे परस चड म्हळ्यार चीन आनी अमेरिके मदल्या शास्त्रीय आनी तंत्रीक आदान-प्रदानाचीं मार्गां कापपा खातीर अमेरिकन राजकारण्यांनी अमेरिकन तंत्रगिन्यानाची चीनाक निर्यात करपाचेर मर्यादा घालीच, पूण चीन आनी अमेरिके मदल्या प्रतिभेच्या आदान-प्रदानाचेरय मर्यादा घाल्या. तशेंच चीनी फाटभूंय आशिल्ल्या चीनी विद्यार्थी, चीनी आनी चीनी-अमेरिकन शास्त्रज्ञ आनी अभियंत्यांक अमेरिकेच्या सरकारान खासा दडपशाय आनी छळ केला, तांची बडटी चॅनल आडायल्या आनी अमेरिकेच्या सरकारांत आनी उद्देगांत म्हत्वाचीं पदां घेवपाक बंदी घाल्या, पूण अमेरिकेंतल्या तांच्या अभ्यासाचो आनी रोजगाराचो व्याप्तीचेरय मर्यादा घाल्या. कांय विज्ञान आनी अभियांत्रिकी मुखेल विशयांनी चीनी फाटभूंय आशिल्ल्या विद्यार्थ्यांक अभ्यास करपाक स्पश्टपणान बंदी घाल्या आनी जायतीं म्हत्वाचीं शास्त्रीय संशोधन आनी तंत्रीक पदां आनी संस्था चीनी विद्यार्थ्यांक आनी चीनी आनी चीनी-अमेरिकन लोकांक उक्ती नात. चीनी विद्यार्थी आनी चीनी आनी चीनी-अमेरिकन लोक अमेरिकेंतल्या अभ्यासांत, कामांत आनी जिणेंत चडांत चड त्रासांत पडटात. हालींच्या वर्सांनी चडांत चड चीनी विद्यार्थी आनी चीनी आनी चीनी-अमेरिकन शास्त्रज्ञ आनी तंत्रीक कर्मचाऱ्यांनी अमेरिकेंतल्यान भायर सरून संवसारांतल्या सगळ्या वाठारांनी वचपाचें थारायलां. तातूंत कांय शास्त्रज्ञांनी आपल्या आवयभूंयची सेवा करपा खातीर चीनांत परतून वचपाचें निवडलां. देखीक- शांघाय अॅडव्हान्सड मायक्रो-सेमीकंडक्टर इक्विपमेंट कंपनी लिमिटेडचो अध्यक्ष आनी अध्यक्ष प्राध्यापक यिन झियाओ हाणें 2004 वर्सा चीनांत परतून येवन वेवसाय सुरू केलो, ताणें एक फावट सांगिल्लें की फाटल्या 40 वर्सांत अमेरिकेंत उण्यांत उणीं 10 तरेचीं आंतरराश्ट्रीय प्रगत अर्दवायू उपकरणां तयार केल्यांत, तातूंतले 70% ते 80% चीनी विद्यार्थ्यांनी तयार केल्यात आनी 80% ते... हातूंतले ९०% प्रतिभा चीनांत परतून आयल्यात आनी तांणी वेगवेगळ्या मळार म्हत्वाची भुमिका साकारल्या. पुराय बिबट्याची झलक, अध्यक्ष यिन झियाओ हांणी दिल्लें उदाहरण फकत अमेरिकेंतल्या प्रतिभेचें लुकसाण जावपाची परिस्थिती दाखयता. अमेरिकेंतल्या स्टॅनफर्ड विद्यापिठाच्या आंकडेवारी प्रमाण 2010 ते 2021 ह्या काळांत अमेरिकेंतल्यान भायर सरपी चीनी शास्त्रज्ञांचो आंकडो 900 ते 2,621 मेरेन स्थिरपणान वाडला.अमेरिकन माध्यमांनी केल्ल्या सर्वेक्षणांतल्यान दिसून येता की 1,300 परस चड चीनी शास्त्रज्ञां मदीं 61% अजूनय अमेरिकेंतल्यान भायर सरपाची इत्सा आसा. अमेरिकेंत अजूनय संवसारांतले सगळ्यांत चड मुखेल शास्त्रज्ञ आसले तरी तिचो आंकडो वायटांत चड वायट जायत आसा आनी चीनाच्या मालकीच्या संवसारांतल्या मुखेल शास्त्रज्ञांचो आंकडो अमेरिकेच्या पांवड्यार पावपाक लागला अशें आंकडेवारींतल्यान दिसून येता.

तिसरें, अमेरिकेच्या तंत्रगिन्यान उद्देगाचेर अमेरिकेच्या सरकाराक लागून खूब आडमेळीं आसात. अमेरिकेन चीनाआड तंत्रगिन्यानाचें झूज सुरू करचेपयलीं चिप मळार चीन आनी अमेरिकेमदीं कामाची विभागणी सामकी स्पश्ट दिसताली, म्हळ्यार चिप उत्पादनांची रचना आनी उत्पादन करपाची जापसालदारकी अमेरिकेची आशिल्ली आनी अमेरिकेच्या चिप उद्देगाखातीर संवसारांतली सगळ्यांत व्हडली गिरायक बाजारपेठ चीनान दिली. पूण अमेरिकेन चीनाआड सुरू केल्ल्या तंत्रगिन्यानाच्या झुजान ही पद्दत मोडली. चीनाच्या चिप उद्देगाचे उदरगतीचेर आळाबंदा हाडपाखातीर अमेरिकेन उंच वण्टी आशिल्लें ल्हान आंगण बांदप आनी चीनाक उच्च दर्ज्याच्या चिपांची निर्यात करपाक बंदी घालप अशे उपाय आपणायले. हे कृतीक लागून चीनाक चिप मळार कश्ट करचे पडले, स्वताचेर आदारून रावचें पडलें आनी स्वताचेर आदारून रावचें पडलेंच, पूण चीनाची व्हडली गिरायक बाजारपेठ अमेरिकेच्या चिप उद्देगा पासून पुरायपणान वेगळी जाली आनी अमेरिकेच्या चिप कंपनींक चीनाच्या गिरायक बाजारपेठेचेर सुस्कार मारपा बगर कांयच मेळ्ळें ना. अमेरिकेच्या चिप कंपनींनी चीनाच्या तंत्रगिन्याना परस फुडें आशिल्लीं प्रगत चिप्स आसलीं तरी चीनी बाजारांत फावो ते गिरायक नाशिल्ल्यान अमेरिकेंतल्या प्रगत चिप्स अशें म्हण्टात तांचो फायदो उणो जाला आनी ते फकत सजावट जावंक शकतात. अमेरिकेन चीनाआड तंत्रीक झुज सुरू केल्या उपरांत चिप उद्देगाचें प्रतिनिधित्व आशिल्ल्या चीनाच्या तंत्रगिन्यान उद्देगाक व्हडलोसो धपको बसनाच, पूण तो बळिश्ट आनी बळिश्ट जाला. मध्यम, उंचेल्या आनी सकयल्या सगळ्या पांवड्यार चीनान स्वता तयार केल्ल्या चिपांनी देशी बाजारांतली मागणी व्हड प्रमाणांत पुराय जावंक ना, पूण वर्सुकी निर्यातींतय व्हड प्रमाणांत वाड जाल्या. 2024 वर्सा चीनाची चिप निर्यात एक ट्रिलियन युआना परस चड जाली आनी ताका लागून संवसाराक अजाप जालें. उरफाटें अमेरिकेंतल्या चिप उद्देगाचो आनी जायत्या चिप निर्मात्यांचो फायदो खूब उणो जाला, व्हड लुकसाण जालां आनी उदरगतीची गती ना. अमेरिकेंतल्या इंटेल ही नामनेची चिप कंपनी 2023 वर्सा वर्सुकी येणावळ 54.228 अब्ज अमेरिकी डॉलर, वर्साक 14.00% उणी आनी निव्वळ फायदो 1.689 अब्ज अमेरिकी डॉलर, वर्साक 78.92% उणी अशें आंकडेवारींतल्यान दिसून येता. २०२४ इस्वेंत इंटेलाची येणावळ १२.८३३ अब्ज अमेररकी डॉलर जाली, जी वर्साक वर्साक ०.९०% उणी जाल्या; ताचें निव्वळ लुकसाण १.६१० अब्ज अमेररकी डॉलर जालें, जें २०२३ इस्वेच्या त्याच काळार ताच्या १.५ अब्ज अमेररकी डॉलराच्या फायद्याच्या खर विपरीत.२०२४ च्या तिसऱ्या तिमाहींत इंटेलाची येणावळ १३.२८४ अब्ज अमेररकी डॉलर जाली, जी वर्साक वर्साक ६.१७% उणी जाल्ली; ताचें निव्वळ लुकसाण 16.639 अब्ज अमेरिकी डॉलर जालें, जें वर्साक वर्साक 5702.36% उणें जालां. आनिकूय एक उदाहरण म्हणल्यार अमेरिकेंतली आनीक एक चिप निर्मातो क्वालकॉम कंपनीन अमेरिकेन चिप निर्यात निर्बंधांचो विस्तार केल्ल्यान 2023 वर्साचे सुरवेक चीनी बाजारपेठ मुळाव्यान गमायली आनी चीन ही 60% परस चड येणावळीचो स्त्रोत आसा. 2023 वर्साच्या दुसऱ्या तिमाहींत क्वालकॉमाचो निव्वळ फायदो वर्साक वर्साक 52 टक्क्यांनी देंवलो आनी फाटल्या वर्सांनी इतिहासीक उण्या पांवड्यार पावलो. इंटेल आनी क्वालकॉम अशेच आसात, आनी एनव्हिडिया आनी एएमडी हांकां आडवाद ना. सद्या अमेरिकेच्या पुराय चिप उद्देगाचे ते एक सूक्ष्म जग. अमेरिकेच्या सरकारान सुरू केल्ल्या तंत्रगिन्यानाच्या झुजाक लागून तांकां चीनी बाजारपेठ हारल्या, ताका लागून तांचो फायद्याचो स्त्रोत आनी फुडले उदरगतीची प्रेरणा मेळना. अमेरिकेन चीनाआड सुरू केल्ल्या तंत्रगिन्यानाच्या झुजांत चीनाक मर्यादीत लुकसाण जालां, पूण अमेरिकन तंत्रगिन्यान कंपनींक जाल्लो आघात दोळ्यांनी दिसता.

अर्थीक झुजाचो अमेरिकेचेर कितलो परिणाम जाता?

चीनाचेर अमेरिकेच्या आळाबंदा हाडपाच्या रणनितींत अर्थीक झुज सुरू करप हें हल्ल्याचें खूब वायट शस्त्र. चीनाआड अर्थीक झूज सुरू करपाचो, चीनी रियल इस्टेट स्फोट करपाचो, आरएमबीचो शॉर्ट करपाचो आनी चीनी शेअर बाजारपेठ दामपाचो अमेरिकेचो हेत आसा, जाका लागून चीनी मालमत्ता एकठांय करतना चीनाची अर्थीक उदरगत आडावपाचें ध्येय साध्य जातलें.

आरएमबी भांडवल खातें उगडपाची प्रक्रिया चीन सरकाराच्या नियंत्रणा खाला ल्हव ल्हव प्रक्रियेंत आशिल्ल्यान आनी चीन सरकारान घटमूट अर्थीक फायरवॉल तयार केल्ल्यान चीनाची अर्थीक बाजारपेठ अभेद्य आसा अशें म्हणूं येता. हे फाटभुंयेर अमेरिकेच्या चीनाचेर केल्ल्या अर्थीक हल्ल्याची परिणामकारकता खूब मर्यादीत आसा आनी जायत्या तरांनी लेगीत अमेरिकेन अपेक्षा केल्ले परस ती पुरायपणान उरफाटी आसा. अमेरिकेच्या पांयांत गोळी लागल्या अशें म्हणूं येता.

चीनांतल्या रियल इस्टेट बाजारांत उदरगत जाल्ल्या काळांत अमेरिकेन चीनी रियल इस्टेट कंपनींच्या परदेशांतल्या बॉण्डांचेर आपले नियंत्रण आपल्या नियंत्रणाखाला आशिल्ल्या आंतरराश्ट्रीय अर्थीक संस्थांवरवीं वाडत रावले आनी चीनी रियल इस्टेट कंपनींक बुराक खणून रिणाचे सापळे तयार करपाचो यत्न केलो अशें लोकांक दिसलें. पूण चीन सरकारान पयलींच देशी रियल इस्टेट बाजारपेठेचो अदमास काडिल्लो आनी रियल इस्टेट बाजारांतल्या उदरगतीच्या चडांत चड काळांत प्रतिचक्रीय नियामक उपायांची माळ घेतिल्ली. तातूंत कांय व्हड देशी रियल इस्टेट कंपनींक रिणां आनी हेर मार्गांनी परदेशांत कुड्डेपणान विस्तार करपाक बंदी घाल्ली, अशे तरेन परदेशांतल्या रिणाच्या सापळ्यांक लागून चीनी रियल इस्टेट बाजारपेठेचो संभाव्य कोसळप टाळ्ळो. देखीक- चीनी शेअर बाजारांत शॉर्ट करपाखातीर एके वटेन अमेरिकेन चीनी संकल्पनेच्या स्टॉकांचेर बेकायदेशीर चवकशी करून अमेरिकेंत नोंद जाल्ल्या चीनी कंपनींक दामपाखातीर प्रतिकूल अहवाल जारी केले आनी ताका लागून ए-शेअर बाजारपेठ सकयल ओडून घेतली. दुसरे वटेन अमेरिकेच्या नियंत्रणाखाला आशिल्ल्या कांय आंतरराश्ट्रीय रेटिंग एजन्सी वरवीं अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांनी चीनी अर्थवेवस्थेचेर, चीनी कंपनींचेर आनी शेअर बाजाराचेर मंदी आशिल्ल्या खोट्या नकारात्मक अहवालांची माळ जारी करून आंतरराश्ट्रीय गुंतवणूकदारांक चीनी शेअर बाजारांतल्यान भायर सरपा खातीर चुकीची वाट दाखोवपाचो यत्न केलो. पूण संवसारांतल्या एकमेव अर्थवेवस्थेच्या उत्कृश्ट कामगिरीक लागून ए शेअर बाजारांत शॉर्ट करपाचें अमेरिकेचें कट फाटीं पडलां. तेच बरोबर ए-शेअर मार्केट व्हड आसा आनी तातूंत जायते गुंतवणूकदार आसात. ते भायर अमेरिकेची सिमा झाओचो हेत सगळ्यांक खबर आसा. देखून ए-शेअर मार्केट शॉर्ट करपाचो अमेरिकेचो यत्न यशस्वी जालो ना. चीनाची ए-शेअर बाजारपेठ अजूनय स्वताच्या ताल आनी प्रक्षेपवृत्ता प्रमाण वेवस्थीत आनी स्वायत्त पद्दतीन चलता.

चीनाचेर अर्थीक झूज सुरू करतना अमेरिकेची मुखेल इत्सा म्हळ्यार बळिश्ट डॉलरांतल्यान आरएमबी विनिमय दर दामप, जाका लागून चीनी निधी आत्मसात करून चीनी मालमत्ता काडटली. जो मेरेन व्याजदर वाडोवन डॉलराची भरती निर्माण करतली तो मेरेन चीन सयत संवसारभरांतल्यान भांडवल अमेरिकेंत व्हांवपाक मेळटलें अशें अमेरिकेचें मत आसा. देखून मार्च 2022 सावन अमेरिकेंत व्याजदर वाडोवपाची नवी फेरी सुरू केल्या. पयल्या कांय व्याजदर वाडपाक लागून आरएमबीचें मोल उणें जालें तरी चीनी भांडवलाच्या प्रवाहाचेर ताचो चडसो परिणाम जालो ना. ताका लागून फेडरल रिझर्वान हिंसक व्याजदर वाडयली आनी अमेरिकेक दोन वर्सां सुमार ६% व्याजदर दवरपाक मेळ्ळें आनी फेडरल रिझर्वान व्याजदर वाडोवपाच्या इतिहासांत नवी उंचाय निर्माण जाली. फेडरल रिझर्व्हाच्या हिंसक व्याजदर वाडपाच्या आनी बळिश्ट डॉलराच्या प्रभावाक लागून एक फावट आरएमबी विनिमय दरांतलें घसरण 17% परस चड आसलें तरी अमेरिकेची अपेक्षा नाशिल्ली ती अशी की तुळान हेर आंतरराश्ट्रीय चलनांकडेन तुळा केल्यार आरएमबी विनिमय दर अजूनय सगळ्यांत स्थिर फुडारी आसा. अमेरिकेक खासा निराश करपी गजाल म्हळ्यार चीनी भांडवल अमेरिकेंत व्हांवूंक ना, पूण संवसारीक निधी ताका रोल इन करपाक आकर्शीत केला.हालींच्या वर्सांनी चीन हो एक देश जावन आसा जो सगळ्यांत चड परकी भांडवल गुंतवणूक आकर्शीत करता. चीनाची व्हड बाजारपेठ, स्थिर राजकी परिस्थिती, नेटान उदरगत, व्हड संभाव्यताय आनी चडांत चड सुदारीत आनी वाडिल्लें वेवसायीक वातावरण हाका लागून चीन आंतरराश्ट्रीय भांडवलाक चड आकर्शीत जाला. हे फाटभुंयेर चीनान व्याजदर वाडोवपाक अमेरिकेच्या फाटल्यान वचूंक ना, पूण ताचे बदला व्याजदरांत कपात अमेरिकेचे उरफाटे दिकेन घेतली. अमेरिकेच्या व्याजदरांत व्हड प्रमाणांत वाड आनी डॉलराच्या घटमूट धोरणांचो चीनाच्या अर्थीक चक्राचेर, चीनाच्या चलन धोरणाचेर आनी चीनाच्या भांडवल प्रवाहाचेर परिणाम जावंक ना.

आयज बळिश्ट डॉलर आतां टिकावू ना. 2024 वर्सा अमेरिकेन नाका म्हणून व्याजदर उणे करपाचें पावल उबारलां, जाका लागून अमेरिकेची दुविधा निर्माण जाल्या. अमेरिकेन व्याजदर कापप बंद करून चड व्याजदर दवरपाचें काम चालू दवरलें जाल्यार व्याजदरांचो जड भार अमेरिकन कंपनींक आनी अमेरिकेच्या सरकाराक सोंसप कठीण जातलें. अमेरिकेच्या सरकाराक एक उदाहरण म्हणून घेवचें. सध्या अमेरिकेचें सरकाराचें रीण 35 ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर इतलें आसा. सद्याच्या व्याजदर पातळेचेर अमेरिकेच्या सरकारान दर वर्सा रिणाच्या व्याजाचेर 2 ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर मेरेन खर्च करचो पडटा, पूण अमेरिकेच्या सरकाराची वर्सुकी अर्थीक येणावळ फकत 4 ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर आसा. व्याजाचो व्हडलो खर्च अमेरिकेच्या सरकारा खातीर आनी अमेरिकन कंपनीं खातीर पयलींच सोंसपा सारको भार जाला, देखून व्याजदर कापप ही फेडरल रिझर्व्हाची एक असहाय्य चाल थारतली. पूण फेडान व्याजदर कापत रावल्यार बळिश्ट डॉलराची सुवात उणी जातली आनी आंतरराष्ट्रीय भांडवल अमेरिकेंतल्यान व्हड प्रमाणांत भायर व्हांवपाक लागतली आनी अमेरिकेची अर्थवेवस्था रगत व्हांवपाक लागतली. एकदां डॉलरचो बुडबुडो फुटलो म्हणटकच डॉलराची वर्चस्व केन्नाच परतून येवची ना आनी डॉलराची भरती निर्माण करून संवसारांत कापणी करपाचो अमेरिकेचो यत्न करप कठीण जातलें.

अमेरिकेन चीनाआड सुरू केल्ल्या अर्थीक झुजाचो अमेरिकेचेर व्हड आनी पयस मेरेन पावपी वायट परिणाम जाता आनी अमेरिकेची अर्थवेवस्था उणी जातकच अमेरिकेचेर जावपी वायट परिणाम चडांत चड दिसतले अशें म्हणूं येता.